+996 (312) 56 28 97
gosdeptek@gmail.com
Приказ №4 от 24 ноября 2016 года "Об утверждении Методики определения себестоимости и формирования тарифов на электрическую энергию"

БУЙРУК

 

ПРИКАЗ

 

 

4 от 24 ноября 2016 года                                                     гор. Бишкек

 

Об утверждении Методики определения себестоимости и формирования тарифов на электрическую энергию

 

В соответствии со статьей 8 Закона Кыргызской Республики «О нормативных правовых актах Кыргызской Республики», постановлением Правительства Кыргызской Республики «О делегировании отдельных нормотворческих полномочий Правительства Кыргызской Республики ряду государственных органов исполнительной власти» от 15 сентября 2014 года № 530 и в целях обеспечения устойчивого развития, стабильного и надежного функционирования электроэнергетической отрасли Кыргызской Республики, а также повышения прозрачности процедуры расчетов для установления тарифов на электрическую энергию, приказываю:

1. Утвердить Методику определения себестоимости и формирования тарифов на электрическую энергию согласно приложению.

2. Пресс-секретарю опубликовать настоящий приказ в течении трех рабочих дней со дня регистрации:

- в газете «Эркин Тоо»;

- на официальном веб-сайте Правительства Кыргызской Республики;

- на веб-сайте Государственного агентства по регулированию топливно-энергетического комплекса при Правительстве Кыргызской Республики.

3. Отделу правовой поддержки и международного сотрудничества:

- в течение трех рабочих дней со дня официального опубликования направить копию настоящего приказа в Министерство юстиции Кыргызской Республики для государственной регистрации;

- в течение трех рабочих дней со дня вступления в силу направить в Аппарат Правительства Кыргызской Республики для информации.

4. Настоящий приказ вступает в силу по истечении 15 дней со дня официального опубликования.

 

Приложение

к приказу Государственного

агентства по регулированию

топливно-энергетического

комплекса при Правительстве

Кыргызской Республики

от «24» ноября 2016 г.

4

 

 

Методика определения себестоимости и формирования тарифов на электрическую энергию

 

1. Общие положения

1. Настоящая Методика определения себестоимости и формирования тарифов на электрическую энергию (далее - Методика) распространяется на электроэнергетические предприятия, вырабатывающие, передающие и распределяющие электрическую энергию объемом более 100 млн. кВтч, регулирование тарифов (цен) на продукцию (работы, услуги) которых осуществляется по решению Правительства Кыргызской Республики (далее–электроэнергетические предприятия).

 

2. Цели и задачи Методики

2. Основной целью настоящей Методики является определение принципов формирования себестоимости и установление тарифов на электрическую энергию.

3. Методика выполняет следующие задачи:

- обеспечение технического обоснования производственных затрат вырабатывающих, передающих и распределяющих электроэнергетических предприятий в целях обеспечения безопасности, надежности и бесперебойности электроснабжения потребителей;

- отражение реальной экономической стоимости продукции в процессе выработки, передачи и распределения электрической энергии по стадиям технологического производственного процесса;

- обоснование планируемых, учитываемых и калькулируемых затрат на выработку, передачу и распределение энергии на электроэнергетических предприятиях для определения тарифа на электрическую энергию (прочих видов продукции, работ и услуг);

- выражение общих принципов и правил по определению себестоимости электрической энергии (прочих видов продукции, работ и услуг) на электроэнергетических предприятиях.

 

3. Обзор Методики

4. Настоящая Методика определяет порядок формирования государственным уполномоченным органом по регулированию топливно-энергетического комплекса (далее государственным уполномоченным органом по регулированию ТЭК) тарифов на электрическую энергию в соответствии со статьей 21 Закона Кыргызской Республики «Об электроэнергетике».

На первом этапе проводится суммирование затрат. На втором этапе полученный результат делится на части с их закреплением за каждой группой потребителей. На третьем этапе разрабатываются тарифы, возмещающие затраты, отнесенные на различные группы потребителей.

         Этапы Методики:

         1) Оценка требуемого дохода электроэнергетического предприятия: требует охвата эксплуатационных расходов и капитальных затрат электроэнергетического предприятия;

         2) Распределение требуемого дохода между группами потребителей;

         3) Тарифы для каждой группы потребителей должны покрывать распределенный требуемый доход.

         Оценка требуемого дохода электроэнергетического предприятия и разработка тарифов для конечных потребителей должны быть связаны с отражением всех затрат.

5. Решения, принятые в соответствии с настоящей Методикой должны быть следующими:

1) Требуемый доход суммируется с использованием «подхода на основе требуемого дохода». При «подходе на основе требуемого дохода», затраты на обслуживание долга (платежи по основной сумме и процентам), а также ежегодные затраты на ремонт и капитальные затраты относятся в требуемый доход. Потребность в денежных средствах принимается в основу подхода, так как использование фактически требующейся суммы, позволит четко обосновать понесенные затраты.

2) Процесс распределения затрат требует наличия данных. Затраты относятся на группы потребителей в процентном соотношении, рассчитанном из данных о потребителях, для пропорционального распределения статей затрат между группами потребителей. Факторами определяющими распределение затрат, являются общее потребление электроэнергии и количество потребителей.

3) Решения по тарифу принимаются с учетом социального воздействия и доступности. Тарифный расчет предполагает план перехода, для исключения резких скачков размера счетов за электрическую энергию.

 

4. Требуемый доход

6. «Требуемый доход» - это планируемая выручка, достаточная для покрытия совокупных издержек, понесенных каждым электроэнергетическим предприятием. Величина требуемого дохода определяется следующим образом:

 

где: 

- RR – требуемый доход;

- DS – обязательства по обслуживанию долга;

- CR – предусмотренные сметой расходы по ремонту, капитальным вложениям и проведению технического обслуживания;

- R – резервный счет для ремонта и замены;

- PC – производственные затраты;

- AC – административные затраты;

- ELA – корректировка, сверхнормативные потери электроэнергии;

- OR – общая сумма прочих видов дохода.

7. Базовый год

Базовый год – это данные о затратах и объемах потребления за период, состоящий из 12 последовательных месяцев; данные за эти 12 месяцев и используются как база для исчисления тарифов. Фактический базовый год исчисляется на основе фактических данных за прошедшие 12 месяцев. Плановый базовый год – это прогнозируемые или запланированные данные на будущие 12 месяцев. В качестве основы для определения тарифов, используется плановый базовый год. Базовый год начинается 1 января и заканчивается 31 декабря.

8. Обслуживание долга

Электроэнергетические предприятия формируют долговые обязательства через получение кредитов под финансирование своей хозяйственной деятельности. Ежегодная стоимость данных кредитов складывается, как из основной суммы, так и по начисленным процентам. Основная сумма и процентные платежи по любому одобренному кредиту включаются в тарифы электроэнергетических предприятий.

9. Электроэнергетические предприятия используют заемный капитал краткосрочного и долгосрочного характера:

- долгосрочные займы получаются в виде льготного финансирования, которое направляется на финансирование проектов капитальных инвестиций.

- краткосрочные займы используются для покрытия операционных затрат. Электроэнергетические предприятия используют краткосрочное финансирование для покрытия дефицита денежных средств.

10. Затраты по основной сумме и процентам долгосрочных займов включаются в ежегодное заявление на формирование тарифа точно так, как они прописаны в условиях Соглашения о кредитовании. Затраты по основной сумме и процентам долгосрочных займов, не связанных с основной деятельностью электроэнергетических предприятий по производству и реализации товаров (работ, услуг), не включаются в ежегодное заявление на формирование тарифа.

11. Краткосрочные кредиты для покрытия дефицита денежных средств электроэнергетических предприятий, используются когда выплаты денежных средств превышают их поступление. Затраты по основной сумме краткосрочных займов не включаются в ежегодное заявление на формирование тарифа.

12. Ремонт, капитальные вложения и техническое обслуживание

Ремонт – это комплекс операций по восстановлению исправности или работоспособности объекта и восстановлению ресурса объекта или его составных частей.

Техническое обслуживание – запланированная деятельность по поддержанию работоспособности или исправности оборудования при использовании по назначению, ожидании, хранении и транспортировании.

Капитальные вложения – расходы, понесенные в связи с вложением в новые активы, реконструкцию, модернизацию и замену существующих активов.

13. Для обоснования предлагаемых затрат электроэнергетические предприятия предоставляют план капитальных вложений, описывающий запланированные на будущий год работы.

14. План должен содержать запланированные работы по ремонту и техническому обслуживанию, а также прогнозируемые расходы за период.

15. Сумма, осваиваемая ежегодно на цели ремонтных работ, должна быть привязана к стоимости используемого оборудования и сроку его службы. Повышение бюджета на ремонт по сравнению с фактом предыдущего года, требует предоставления подробной информации, обосновывающей потребность в таком повышении.

16. Ремонт и замена. Резервный счет

В требуемый доход включается сумма отчислений средств для аварийного ремонта (работы) и замены оборудования. Указанная сумма рассчитывается на основе данных о фактических затратах энергетических предприятий на неплановый (аварийный) ремонт (работы) и техническое обслуживание за предыдущий год.

В финансовых отчетах электроэнергетических предприятий данные отчисления ведутся отдельной статьей. В ходе ежегодной подачи финансовой отчетности для формирования тарифа, предприятия представляют сводные данные по ежемесячному балансу таких статей.

17. Производственные затраты

Затраты на производство, передачу распределение и сбыт электрической энергии (работ, услуг) группируются в соответствии с их экономическим содержанием по следующим элементам:

- материальные затраты;

- затраты на оплату труда;

- отчисления на страхование;

- производственные прочие расходы;

- налоги.

1) Материальные затраты

Стоимость материальных затрат формируется исходя из:

- цен приобретения без учета налогов (НДС) и акцизов, кроме случаев, предусмотренных законодательством Кыргызской Республики;

- оплаты процентов за приобретение в кредит, предоставленный поставщиком этих ресурсов;

- стоимости таможенных пошлин;

- расходов на транспортировку, хранение и доставку, осуществляемых силами сторонних организаций.

Материальные затраты состоят из следующих статей:

Статья «Услуги производственного характера».

К элементу «Услуги производственного характера» относятся затраты на оплату услуг без учета налогов (НДС), оказываемых сторонними организациями производственного характера:

- выполнение сторонними организациями отдельных операций по ремонту оборудования, изготовлению продукции, обработке сырья и материалов, проведение испытаний для определения качества потребляемых сырья и материалов, контроля за соблюдением установленных технологических процессов, ремонта основных производственных фондов;

- транспортные услуги сторонних организаций по перевозкам грузов внутри предприятия (перемещение сырья, материалов, инструментов, деталей, заготовок, других видов грузов с базисного (центрального) склада в цеха (отделения) и доставка готовой продукции на склады хранения, до станции отправления).

Статья «Вспомогательные материалы».

Затраты на вспомогательные материалы складываются из стоимости:

- приобретаемых со стороны сырья и материалов, которые входят в состав вырабатываемой продукции, образуя ее основу, или являются необходимым компонентом при изготовлении продукции (проведении работ, оказании услуг);

- покупных материалов, используемых в процессе производства, продукции (работ, услуг) для обеспечения нормального технологического процесса, упаковки продукции или расходуемых на другие производственные и хозяйственные нужды (проведение испытаний, контроля, содержание, ремонт и эксплуатация оборудования, зданий, сооружений, других основных фондов);

- запасных частей для ремонта оборудования, инструментов, приспособлений, инвентаря, приборов, лабораторного оборудования и прочих материалов, спецодежды не относимых к основным фондам;

- покупных комплектующих изделий и полуфабрикатов, подвергающихся в дальнейшем монтажу или дополнительной обработке на данном предприятии.

В стоимость материальных ресурсов включаются также затраты предприятий по приобретению тары и упаковки, полученных от поставщиков материальных ресурсов, за вычетом стоимости этой тары по цене ее возможного использования в тех случаях, когда цены на них установлены особо сверх цены на эти ресурсы. В тех случаях, когда стоимость тары, принятой от поставщика с материальным ресурсом, включена в его цену, из общей суммы затрат по его приобретению исключается стоимость тары по цене ее возможного использования или реализации (с учетом затрат на ее ремонт в части материалов).

Затраты, связанные с доставкой (включая погрузочно-разгрузочные работы) материальных ресурсов транспортом и персоналом энергетического предприятия, подлежат включению в соответствующие элементы затрат на производство (затраты на оплату труда, амортизация основных фондов, материальные затраты).

Из затрат на материалы, включаемые в себестоимость продукции вспомогательного производства, исключается стоимость возвратных отходов. Под возвратными отходами производства понимаются остатки сырья, материалов или полуфабрикатов, образовавшиеся в процессе превращения исходного материала в готовую продукцию, утратившие полностью или частично потребительские качества исходного материала (химические или физические свойства и т.п.) или вовсе не используемые по прямому назначению.

Не относятся к отходам остатки материалов, которые в соответствии с установленной технологией передаются в другие цеха субъекта в качестве полномерного материала для изготовления других деталей или изделий.

Не относится к отходам также попутная (сопряженная) продукция, перечень которой устанавливается учетной политикой энергетических предприятий.

Отходы подразделяются на возвратные (используемые и не используемые в производстве) и безвозвратные. Возвратными, используемыми в производстве, считаются отходы, которые могут быть потреблены самим субъектом для изготовления основного или вспомогательного производства. Безвозвратными считаются отходы, которые не могут быть использованы при данном состоянии техники, технологические потери: угары, усушка, улетучивание.

Возвратными, не используемыми в производстве, считаются отходы, которые могут быть потреблены самим субъектом лишь в качестве материалов, топлива, на другие хозяйственные нужды или реализованы в сторону.

Возвратные отходы оцениваются (безвозвратные отходы оценке не подлежат) в следующем порядке:

- по пониженной цене исходного сырья и материалов (по цене возможного использования), если отходы могут быть использованы для основного производства, но с повышенными затратами (пониженным выходом готовой продукции), или используются для нужд вспомогательного производства или изготовления предметов широкого потребления (товаров культурно-бытового назначения и хозяйственного обихода);

- по установленным ценам на отходы за вычетом расходов на их сбор и обработку, когда отходы, обрезки, стружка и другие идут в переработку внутри субъекта или сдаются на сторону;

- по полной цене исходного сырья или материалов, в случае если отходы реализуются на сторону для использования в качестве кондиционного сырья или полномерного (полноценного материала).

Статья «Топливо на технологические цели»

По данной статье отражается стоимость только технологического топлива, расходуемого непосредственно на производство электрической энергии.

Сюда включается стоимость только тех видов топлива, которые приобретаются со стороны, без учета налогов. Затраты на топливо определяются исходя из установленных норм и его потребности:

- на технологические нужды по выработке электрической энергии в соответствии с заданной выработкой, удельными расходами топлива на единицу продукции и цены одной тонны условного топлива;

- в расходе топлива на технологические цели, также включаются все топливо, израсходованное в котельной с учетом расхода его на сушку котлов после ремонта, растопки и горячий резерв.

Израсходованное на производство топливо в натуральных измерителях расценивается по средневзвешенной фактической цене (по стоимости приобретения и доставки на склад), а также по маркам топлива и угольным бассейнам, если такое хранение и отпуск на производстве обеспечены.

В полную стоимость топлива входит стоимость топлива по счетам поставщиков по договорным ценам, включая скидки (надбавки) к ценам за пониженное (повышенное) качество топлива (за отклонения от расчетных норм зольности и влажности), железнодорожный тариф, а также расходы по погрузке и доставке (если транспорт сторонних организаций), таможенные пошлины и другие расходы до склада хранения энергетического предприятия.

Расход газа на производство принимается по счетам поставщика газа и показаниям на конец месяца газосчетчиков, установленных на электростанциях.

Статья «Горюче-смазочные материалы».

В затратах на горюче-смазочные материалы отражается стоимость всех видов покупного топлива (бензина, дизтоплива, автола, дизмасла, солидола и прочих видов) без учета налогов (НДС и НСП), расходуемого на технологические цели и хозяйственные нужды в цехах основного, вспомогательного производства, обслуживающих производств, хозяйств.

Статьи «Электрическая энергия»

В данных статьях на электроэнергию отражается стоимость всех видов покупной электроэнергии без учета налогов (НДС и НсП), расходуемой на технологические цели и хозяйственные нужды в цехах вспомогательного производства и на хозяйственные нужды предприятия (освещение и отопление помещений, материальных складов и др. непроизводственных зданий), оплачиваемой по счетам поставщиков.

Статья «Невозмещенный налог (НДС и НсП)»

В данной статье отражаются невозмещенные налоги, начисляемые в соответствии с Налоговым Кодексом Кыргызской Республики.

2) Заработная плата

Оплата труда основного производственного персонала электроэнергетических предприятий состоит из:

- затрат на оплату труда основного производственного персонала предприятия выплачиваемых в соответствии с законодательством;

- компенсаций, выплачиваемых в установленных законодательством размерах женщинам, находящимся в частично оплачиваемом отпуске по уходу за ребенком до достижения им определенного возраста, в соответствии с законодательством.

В состав затрат на оплату труда включаются:

- выплаты заработной платы за фактически выполненную работу, исчисленные исходя из сдельных расценок, тарифных ставок и должностных окладов, в соответствии с принятыми на предприятии формами и системами оплаты труда;

- надбавки к тарифным ставкам и окладам в соответствии с законодательством;

- выплаты компенсирующего характера, связанные с режимом работы и условиями труда, в том числе надбавки и доплаты к тарифным ставкам и окладам за работу в ночное время, сверхурочную работу, работу в многосменном режиме, за совмещение профессий, расширение зон обслуживания, за работу в тяжелых, вредных, особо вредных условиях труда и т.д., в соответствии с законодательством;

- выплаты работникам, высвобождаемым с предприятий и из организаций в связи с их реорганизацией и сокращением численности работников;

- выплаты, обусловленные районным регулированием оплаты труда, производимые в соответствии с законодательством, в том числе выплаты по районным коэффициентам и коэффициентам за работу в высокогорных местностях, надбавки к заработной плате, предусмотренные за непрерывный стаж работы в отдельных регионах республики, где предусматривается компенсация к заработной плате за неблагоприятные условия работы в районах с особыми природно-климатическими условиями (высокогорье, труднодоступность, необжитость, пустынность, безводье, отдаленность);

- суммы, выплачиваемые при выполнении работ вахтовым методом, в размере тарифной ставки к окладу за дни в пути от места нахождения предприятия (пункта сбора) к месту работы и обратно, предусмотренные графиком работы на вахте, а также за дни задержки работников в пути по метеорологическим условиям;

- суммы, начисленные за выполненную работу лицам, привлеченным для работы на предприятии согласно специальным договорам с государственными организациями (на предоставление рабочей силы), как выданные непосредственно этим лицам, так и перечисленные государственным организациям, в соответствии с законодательством;

- заработная плата по основному месту работы, во время обучения сотрудников с отрывом от работы в системе повышения квалификации и переподготовки кадров, в соответствии с законодательством.

Повышение (увеличение) фонда оплаты труда либо размера заработной платы без согласования с государственным уполномоченным органом по регулированию ТЭК не допускается.

Выплаты стимулирующего характера (премии, поощрения и т.д.) относятся на результат деятельности электроэнергетических предприятий и не включаются в себестоимость продукции.

3) Отчисления на социальное страхование

Отражаются обязательные отчисления по установленным законодательством Кыргызской Республики нормам, органам государственного социального страхования: Социальному фонду Кыргызской Республики и Фонду обязательного медицинского страхования при Правительстве Кыргызской Республики, от затрат на оплату труда работников, включаемых в стоимость товаров (работ, услуг) по статье "Заработная плата" (кроме тех видов оплаты, на которые страховые взносы не начисляются).

4) Производственные прочие расходы

В состав производственных прочих расходов, не распределяемых по элементам, включаются все расходы, которые по своему характеру не могут быть прямо отнесены ни к одному из ранее перечисленных элементов.

В частности, в эту статью включаются:

- арендная плата;

- отчисления на научно-исследовательские работы, стандартизацию и нормализацию, освоение новых технологий и т.п.;

- расходы по страхованию имущества предприятия, учитываемого в составе производственных фондов, а также отдельных категорий работников, занятых в производстве продукции (работ, услуг), в соответствии с законодательством;

- командировочные расходы, связанные с производственной деятельностью;

- оплата проезда к месту назначения по маршрутным листам, компенсация за разъездной характер работ;

- услуги сторонних организаций по пожарной и сторожевой охране предприятий, услуги связи, банков, работы по испытаниям, лабораторным анализам;

- услуги своих обслуживающих хозяйств, таких как стирка спецодежды и ее ремонт;

- оплата работникам - донорам за дни обследования, сдачи крови и отдыха, предоставляемого после каждого дня сдачи крови;

- затраты, входящие в состав себестоимости производства электрической и тепловой энергии (работ, услуг).

Эти расходы обосновываются расчетами и фактическими затратами по содержанию и эксплуатации оборудования, цеховых расходов, общехозяйственных расходов, расходов по содержанию цехов вспомогательного производства.

5) Налоги

Данный элемент включает в себя налоги, сборы и обязательные отчисления в соответствии с законодательством Кыргызской Республики.

18. Административные расходы

Административные расходы не зависят от объема производства и определены как постоянные расходы, не связанные с конкретными видами реализованной продукции или услуг.

19. К данным расходам административного назначения, следует отнести:

- оплату труда работников, относящихся к административному персоналу. Любое планирование повышения расходов на оплату труда работников, относящихся к административному персоналу должно в обязательном порядке согласовываться с государственным уполномоченным органом по регулированию ТЭК;

- отчисления от оплаты труда административного персонала по установленным законодательством нормам в органы государственного социального страхования;

- содержание административного аппарата управления работников, обслуживающих структурные подразделения электроэнергетических предприятий, их материально-техническое и транспортное обслуживание. В том числе расходы на содержание служебного легкового автотранспорта и компенсации за использование для служебных поездок личных легковых автомобилей, в соответствии с техническими нормами и параметрами;

- расходы на содержание и обслуживание технических средств управления, узлов связи, средств сигнализации, вычислительных центров и других технических средств управления, не относящихся к производству (износ основных средств общехозяйственного назначения, расходы на содержание и ремонт зданий, сооружений и инвентаря общехозяйственного назначения);

- расходы по созданию (строительству, модернизации) и совершенствованию системы и средств административного управления капитализируются и относятся на увеличение их балансовой стоимости;

- оплату услуг, осуществляемых сторонними организациями по общехозяйственному управлению, в тех случаях, когда штатным расписанием субъекта не предусмотрены те или иные функциональные службы;

- расходы на командировки административного персонала управления;

- налоги, сборы и отчисления;

- расходы на коммунальные услуги, охрану труда работников (аппарата управления), расходы на охрану электроэнергетического предприятия, расходы по проведению мероприятий по охране труда;

- доплаты в случае временной утраты трудоспособности по больничным листам;

- оплату консультационных (аудиторских) и информационных услуг;

- выплаты работникам (аппарат управления), высвобождаемым из организаций в связи с их реорганизацией, сокращением численности работников и штатов.

20. Корректировка на потери

Корректировка на потери равна значению единиц потерянной электроэнергии выше определенного порогового значения, умноженному на среднее значение затрат по производству и доставке электроэнергии в местную сеть. Электроэнергетическое предприятие, на участке которого происходят потери, обязуется оплатить генерирующим и передающим компаниям утерянную электроэнергию, но при этом индивидуальный требуемый доход сокращается на величину сверхнормативных потерь.

Объемы и проценты нормативных потерь определяются компетентными государственными органами. Объемы и проценты потерь, превышающие нормативные считаются сверхнормативными.

21. Прочие доходы

Электроэнергетические предприятия показывают все источники прочих доходов, которые получены ими в результате оказания услуг и использования каких-либо объектов инфраструктуры, затраты по которым включаются в состав основной себестоимости (прямых издержек) электроэнергии, которая используется для формирования тарифов. Объем доходов, не связанных с оказанием услуг отечественным потребителям электроэнергии, вычитывается из состава требуемого дохода.

22. Распределение затрат теплоэлектростанций

Размер требуемого дохода для теплоэлектростанций определяется отдельно для тепловой, и отдельно для электрической энергии. Размер требуемого дохода по электроэнергии отражает затраты, которые понесены в связи с оказанием этого вида услуг. Затраты, которые несет теплоэлектростанция в связи с оказанием энергоуслуг, делятся на три подразделения – гидроэлектростанции, теплоэлектростанции и административные функции.

1) Гидроэлектростанции

Все расходы, связанные с гидроэнергетикой относятся на услуги по электроэнергии. Доход, поступающий от экспорта гидроэлектроэнергии, используется для субсидирования затрат, которые несут теплоэлектростанции. Размер субсидирования распределяется пропорционально между электро- и тепловой энергией в соответствии с тем, какую долю в совокупном объеме производства теплоэлектростанции составляет электрическая и какую долю составляет тепловая энергия.

2) Теплоэлектростанции

Теплоэлектростанции предоставляют тепловую и электрическую энергию. Затраты теплоэлектростанций относятся согласно выработке с привязкой к конкретной статье затрат. Методы распределения на основе переменных затрат (производственные затраты) и постоянной выработки (обслуживание долговых обязательств, а также капитальный ремонт и техническое обслуживание).

23. Производственные затраты теплоэлектростанций.

Переменные расходы (включая топливо) относятся на тепловую или электрическую энергию пропорционально, в соответствии с объемами вырабатываемой тепловой и электрической энергии. Для упрощения, выработка как электрической, так и тепловой энергии измеряется в одних и тех же единицах. Количество выработанной тепловой энергии перемножается на тепловой коэффициент (1 ГКалл = 1163 кВтч) и переводится в кВтч. Общий объем выработанной электростанцией энергии рассчитывается по формуле:

 

где:

- W – общий объем выработанной энергии (в кВтч);

- E – выработка электроэнергии;

- Q - выработка тепловой энергии.

          24. Доли электрической и тепловой энергии в разрезе общей выработки используются для отнесения переменных затрат. Затраты относятся согласно следующих коэффициентов долей:

где:

-  – коэффициент доли электричества;

-  – коэффициент доли тепловой энергии.

25. Обслуживание долга, ремонт и работы по техническому обслуживанию.

Все постоянные расходы (обслуживание долга и расходы по ремонту) распределяются на основе установленной мощности по каждому виду энергии.

где:

- Cw – совокупная установленная мощность;

- Ce – установленная мощность выработки электричества;

- Cq – установленная мощность выработки тепловой энергии.

          Все затраты распределяются согласно следующих коэффициентов долей:

где:

-  - коэффициент доли электричества;

-  – коэффициент доли тепловой энергии.

26. Административные расходы

Административные затраты должны распределяться между тепловой и электрической энергией на основе установленной мощности (в данном случае, установленная мощность по электроэнергии – это сумма мощностей по гидроэнергии и электрической составляющей выработки теплоэлектростанций).

 

5. Формирование тарифа и распределение требуемого дохода

27. Формирование тарифа и распределение требуемого дохода

1) Распределение требуемого дохода

Распределение требуемого дохода - процесс закрепления части требуемого дохода за каждой группой потребителей. Показатели требуемого дохода по группам определяются исходя из происхождения затрат. Требование к доходу по конкретной группе устанавливается расчетом стоимости обслуживания данной группы. Распределенный по каждой группе потребителей требуемый доход отражает понесенные электроэнергетическим предприятием издержки в виде мощности, электроэнергии и административных расходов для обслуживания этих групп. Расчет объема дохода в перечете на каждую группу потребителей является распределением затрат.

Процесс распределения затрат состоит из трех этапов: распределение прямых затрат, классификация затрат, и само распределение затрат.

а) Распределение прямых затрат

Процесс распределения заключается в точном и пропорциональном соотнесении затрат по группам потребителей соответственно тому, каким образом эти затраты были понесены. Большая часть затрат складывается из обслуживания всех потребителей и не ассоциируются с той или иной группой потребителей. В случаях, когда имеются инфраструктурные объекты, созданные для обслуживания конкретной группы потребителей. Инвестиционные затраты и расходы на техническое обслуживание, связанные с данной инфраструктурой, относятся непосредственно на данную группу потребителей.

б) Классификация затрат

Затраты подпадают под одну из трех представленных ниже классификаций:

- Товарные либо энергетические затраты, которые варьируют в зависимости от произведенного объема электроэнергии. К товарным затратам относится топливо, приобретенная электроэнергия и ряд расходов на эксплуатацию и техническое обслуживание своих мощностей.

- Затраты на объявленный максимум нагрузки либо мощность, которые варьируют в зависимости от уровня спроса на электроэнергию со стороны потребителей. Затраты на объявленный максимум нагрузки включают в себя любое оборудование либо производственные объекты, требующиеся для удовлетворения уровней выше средне-системные нагрузок.

- Затраты на обслуживание потребителей. Затраты на обслуживание потребителей складываются из предоставления услуг потребителям и не зависят от объемов услуги либо норм использования электроэнергии. Затраты на обслуживание потребителей включают в себя опоры, линии электропередачи, билинговую систему, затраты, связанные с приборами учета и съемом их показаний, а также большинство затрат, связанных с учетом потребителей и собираемостью по счетам.

Классификация затрат зависит от вида предоставляемой услуги. Классификационный подход, который используется для компонентов требуемого дохода.

 

Таблица 1: Классификация компонентов требуемого дохода

 

Компоненты требуемого дохода

Выработка

Передача

Распределение

Обслуживание долга

Нагрузка

Нагрузка

Нагрузка

Капитальный ремонт

Нагрузка

Нагрузка

Нагрузка

Резервы

Нагрузка

Нагрузка

Нагрузка

Затраты на материалы

Товар

Нагрузка

Товар

Фонд заработной платы

Нагрузка

Нагрузка

Потребитель

Отчисления в Социальный фонд

Нагрузка

Нагрузка

Потребитель

Прочие расходы

Нагрузка

Нагрузка

Потребитель

Налоги

Нагрузка

Нагрузка

Потребитель

Корректировка потерь электроэнергии

Товар

Товар

Товар

Прочие доходы

Нагрузка

Нагрузка

Товар

 

         в) Распределение затрат

         Расчет распределения затрат производится по следующей формуле:

где:

 - распределение затрат «j» для группы потребителей «i»;

- CCDi - данные о характеристике на потребителя «i» (количество потребителей, кВт, гКал, калории, мегаватты и пр.);

-  - сумма CCD для всех потребителей от группы «i» до «n».

Сумма распределения затрат для этого же требования к обслуживанию равна 100%. Результат представлен в следующей формуле:

где:  - распределение затрат «j» для группы потребителей «i»;

Вид данных о характеристиках потребителей, используемых в расчетах распределения затрат, зависит от классификации:

- затраты на обслуживание потребителей используют количество потребителей в каждой из категорий для распределения затрат;

- затраты на потребление используют объем электроэнергии, потребляемый каждой группой (кВтч, Гкал, калории) для определения факторов распределения затрат;

На основе распределения затрат, каждый компонент требуемого дохода должен быть соотнесен к каждой группе потребителей. За каждой группой закрепляется часть требуемого дохода, который называется распределенным требуемым доходом. Расчет распределенного требуемого дохода производится по формуле:

где:

- ARRi - распределенный требуемый доход для потребителя «i»;

- DS - обязательства по обслуживанию долга;

- CR - занесенные в бюджет расходы на капитальный ремонт и техническое обслуживание;

- PC – производственные расходы;

- AC – административные расходы;

- ELA – корректировка для учета ненормативных потерь электроэнергии;

- OR - общая сумма прочих доходов;

-  – любой фактор распределения «j» для потребителя «i», примененный к компоненту требуемой выручки.

Сумма распределенного требуемого дохода для всех групп является общим требуемым доходом:

где: RR (требуемый доход) - сумма всего распределенного требуемого дохода для потребителей от группы «i» до «n».

2) Формирование тарифа

Основная задача формирования тарифа заключается в установке тарифов, обеспечивающих электроэнергетическим предприятиям требуемый доход.

При формировании тарифов Уполномоченный государственный орган по регулированию ТЭК учитывает фактор «постепенности». «Постепенность» - подход, который сводит к минимуму резкие повышения тарифов, для защиты потребителей от скачкообразного роста счетов за электроэнергию.

а) Структура тарифа

Тарифы для всех потребителей с приборами учета устанавливаются на основе замеренного расхода. Для потребителей, не имеющих приборов коммерческого учета, тариф устанавливается на основе усредненного расхода расчетных единиц электроэнергии в пересчете на конкретного потребителя, либо группу потребителей.

б) Расчет самоокупаемых тарифов

Самоокупаемые тарифы отражают издержки на единицу продукции при электроснабжении различных групп потребителей. Расчет самоокупаемых тарифов производится по следующей формуле:

где:

- T - тариф за единицу электроэнергии для потребителей группы «i»;

- ARRi - распределенный требуемый доход для потребителей группы «i»;

- BDi - объем потребления для потребителей группы «i»;

Расчет тарифа, по вышеприведенной формуле выполняется для отдельно взятого электроэнергетического предприятия или электроэнергетической услуги.

Ежегодная корректировка курса валют и уровня инфляции производится на основании официальных данных.

в) Решение по окончательному тарифу.

Установление тарифов осуществляется в соответствии со следующими принципами:

- Соблюдение нормативных правовых актов в рамках текущей политики, ограничивающих повышение тарифов, либо требующих определенных механизмов социальной защиты.

- Преимущество создания единого тарифа для нескольких категорий потребителей или компаний.

- Установление для определенной группы потребителей тарифов, пропорциональных затратам, понесенным при ее обслуживании.

г) Расчет средневзвешенных тарифов на электрическую энергию для конечных потребителей

При поступлении импортной электроэнергии, отпуск электроэнергии конечным потребителям производится по средневзвешенным тарифам, которые учитывают стоимость импорта электроэнергии на момент заключения контракта. При этом расчет средневзвешенного тарифа на электроэнергию для конечных потребителей производится по общим суммарным затратам, включающим затраты энергосистемы Кыргызской Республики и затраты на приобретение импортной электроэнергии, деленным на суммарный объем отечественной и импортной электроэнергии.

Алгоритм расчета средневзвешенных тарифов:

- первое действие, объем отпуска отечественной электроэнергии соответствующей группе потребителей, умножается на стоимость 1 кВтч отечественной электроэнергии, в результате чего получается сумма для оплаты за отечественную электроэнергию;

- второе действие, объем отпуска импортной электроэнергии соответствующей группе потребителей, умножается на стоимость 1 кВтч импортной электроэнергии, в результате чего получается сумма оплаты за импортную электроэнергию;

- третье действие, суммы оплаты за отечественную и импортную электроэнергию для соответствующей группы потребителей складываются, в результате чего получается общая сумма оплаты за электроэнергию;

- четвертое действие, объемы отпуска отечественной и импортной электроэнергии соответствующей группе потребителей, складываются, в результате чего получается общий объем отпуска электроэнергии;

- пятое действие, общая сумма оплаты за электроэнергию делится на общий объем электроэнергии и в результате получается средневзвешенный тариф на электроэнергию для соответствующей группы потребителей.

д) Распределение дефицита

Дефицит появляется когда тарифы для конечных потребителей устанавливаются ниже уровня самоокупаемости:

где:

- Ti - тариф за единицу электроэнергии для потребителей класса «i»;

- BDi. – общие объемы потребления для потребителей класса «i»;

- – общий доход, полученный с потребителей всех классов от «i» до «n»;

- RR j- требуемый доход для электроэнергетического предприятия «j».

Уполномоченный государственный орган по регулированию ТЭК использует подход, распределяющий любой прогнозируемый дефицит между энергетическими предприятиями, пропорционально их требуемой выручке. Данный подход представлен в виде следующего уравнения:

где:

- DAj - часть дефицита, отнесенного на энергетическую предприятию «j»;

- D - прогнозируемый отраслевой дефицит;

- RRj- требуемый доход для электроэнергетического предприятия «j»;

-  – сумма отраслевого требуемого дохода для всех энергетических предприятий, от «j» до «k».

Суммы распределенного дефицита учитываются при определении тарифов для энергетических предприятий.

е) Формирование тарифов для электроэнергетических предприятий

Для всех распределительных электроэнергетических предприятий рассчитываются индивидуальные тарифы, которые каждое электроэнергетическое предприятие использует для оплаты услуг по выработке и передаче электрической энергии. Тариф для электроэнергетических предприятий используется исключительно для транзакций между каждой распределительной, генерирующей и передающей электроэнергетическими предприятиями. Прогнозируемый доход по отрасли распределяется таким образом, что все вырабатывающие, передающие и распределительные электроэнергетические предприятия, по расчетам выходят на требуемый доход за минусом любых корректировок дефицита.

 

Процедура расчета индивидуальных тарифов для электроэнергетических предприятий

Этап 1

Расчет планового дохода от тарифов для конечных потребителей:

Где:

- PRj – плановый доход электроэнергетического предприятия «j»;

- Ti – тариф за единицу энергии для потребителей  группы «i»;

- BDi - общие объемы потребления энергии для потребителей группы «i».

 

 - общая выручка, полученная с потребителей всех групп от «i» до «n».

Этап 2

Определение чистого требуемого дохода электроэнергетического предприятия:

где:

- NPRj – требуемый чистый доход для электроэнергетического предприятия «j»;

- PRj- плановый доход для конкретного электроэнергетического предприятия;

- DAj – сумма дефицита, распределенная для конкретного электроэнергетического предприятия.

Этап 3

Определение остаточной части планового дохода для каждого электроэнергетического предприятия:

Где:

- RPRj – остаточная часть планового дохода для электроэнергетического предприятия «j»;

- NPRj –требуемый чистый доход для электроэнергетического предприятия «j»;

- PRj – плановый доход электроэнергетического предприятия «j».

Этап 4

Суммирование остаточной части требуемого дохода для всех распределительных электроэнергетических предприятий:

Где:

- TRPR – сумма остаточного планового дохода для распределительных электроэнергетических предприятий;

- RPRj – остаточная часть планового дохода для электроэнергетических предприятий «j»;

-  – сумма остаточного планового дохода для электроэнергетических предприятий «j» - «k».

Этап 5

Распределение чистого требуемого дохода вырабатывающих и передающих электроэнергетических предприятий:

Где:

- NRRAFj – доля распределения чистого требуемого дохода для электроэнергетического предприятия «j»;

- RPRj – остаток планового дохода для электроэнергетического предприятия «j»;

- TRPR – сумма остаточного планового дохода для распределительных электроэнергетических предприятий.

Этап 6

Распределение части остаточной суммы требуемого дохода за каждым распределительным электроэнергетическим предприятием для оплаты услуг вырабатывающей и передающей электроэнергетических предприятий:

где:

-  и  – распределенный требуемый чистый доход вырабатывающей и передающей электроэнергетических предприятий, отнесенный на электроэнергетическое предприятие «j»;

-  и  – чистый требуемый доход для вырабатывающей и передающей электроэнергетических предприятий;

- NRRAFj – доля распределения чистого требуемого дохода для электроэнергетического предприятия «j».

Этап 7

Деление чистого требуемого дохода каждого электроэнергетического предприятия на объем электроэнергии, выработанной и доставленной до распределительных сетей каждым электроэнергетическим предприятием:

 

Где:

-   – тарифы электроэнергетического предприятия для генерации и передачи электроэнергии электроэнергетическому предприятию «j»;

-   - распределенный требуемый чистый доход для вырабатывающей и передающей электроэнергетических предприятий, отнесенный на электроэнергетическое предприятие «j»;

-   –объем выработки и передачи электроэнергии электроэнергетического предприятия «j».

 

6. Процедура отчетности

28. Ежегодно электроэнергетические предприятия в рамках процесса установления тарифов предприятия должны представлять следующее виды отчетов:

- Информация о предприятии;

- Детализация затрат;

- Сводные затраты.

29. Одна печатная копия всех форм представляется в уполномоченный государственный орган по регулированию ТЭК наряду с сопроводительным письмом, подписанным руководителем и главным бухгалтером предприятия и заверенным печатью данного юридического лица. Предоставляемые данные должны быть также подписаны курирующими руководителями и ответственными исполнителями, а также заверены печатью предприятия. Все документы также представляются в электронном формате.

30. Информация о предприятии

Предприятия представляют различные данные о своей деятельности и характеристиках потребителей. Данные отчеты должны включать в себя следующее:

- Технические потери;

- Нетехнические потери;

- Собственное потребление;

- Произведенная электрическая энергия;

- Полученная электрическая энергия;

- Переданная электрическая энергия (по линиям высокого напряжения);

- Поставленная электрическая энергия с разбивкой по группам потребителей;

- Количество потребителей, с разбивкой по группам потребителей.

Если данные недоступны, предприятие делает соответствующее уведомление об отсутствии информации при подаче документов. Если не указано иное, единицами измерения являются кВт/ч.

Отчет с указанием информации об электроэнергетическом предприятии представляется с отражением прогнозов на испытательный год. Кроме того, представляются отдельные подробные отчеты, охватывающие показатели деятельности за предыдущий финансовый год.

31. Детализация затрат

Сводные таблицы составляются с указанием детализации затрат по статьям. Предусматривается подача отдельных таблиц для каждой из следующих категорий:

- Стоимость активов электроэнергетического предприятия в сомах (по состоянию на конец последнего финансового года);

- Обслуживание долга;

- Ремонт и техническое обслуживание;

- Материальные затраты;

- Фонд оплаты труда;

- Отчисления на социальное страхование;

- Прочие расходы;

- Налоги;

- Административные расходы;

- Прочие доходы.

32. Сводные затраты.

В отчете о сводных затратах представляется краткое изложение предлагаемого необходимого уровня требуемого дохода для установления тарифов. В ведомости требуемый доход представляется в виде совокупного итога по отчетам с детализацией затрат.

Отчеты с детализацией затрат в т.ч. по статьям «Обслуживание долга» и «Ремонт и техническое обслуживание» представляются в форме технико-экономических показателей - ТЭП, ежегодно сдаваемых в государственный уполномоченный орган по регулированию ТЭК».

 

7. Рассмотрение и установление тарифов

33. После представления всей необходимой информации, уполномоченный государственный орган по регулированию ТЭК проводит анализ технико-экономических показателей и соответствующих обоснований, по итогам которого принимает решение об установлении тарифов на электрическую энергию.

34. Тарифы на электрическую энергию для энергетических компаний и конечных потребителей устанавливаются решениями Уполномоченного государственного органа по регулированию ТЭК в сроки установленные Законом Кыргызской Республики «Об электроэнергетике».

 

8. Ответственность за нарушение настоящей Методики

35. К нарушениям Методики относятся:

- завышение (занижение) регулируемых тарифов (цен) на продукцию (работы, услуги), установленные в ходе мониторинга (проверки) затрат, проводимых уполномоченным государственным органом по регулированию ТЭК;

- применение непредусмотренных надбавок, наценок к тарифам (ценам) при наличии установленных;

- включение в стоимость продукции (работ, услуг) фактически невыполненных работ или выполненных не в полном объеме;

- применение тарифов (цен) без учета удешевления сырья, материалов и других технологических изменений;

- использование не в полном объеме или не по назначению средств, начисленных за счет себестоимости продукции (работ, услуг) и части прибыли, предназначенной для инвестиций;

- включение в стоимость продукции (работ, услуг) затрат выше утвержденных норм (расход топлива, ГСМ, потери) и/или фактически сложившихся за ряд лет;

- преднамеренное завышение статей затрат при формировании стоимости продукции (работ, услуг) установленное в ходе мониторинга (проверки) затрат, проводимых уполномоченным государственным органом по регулированию ТЭК;

- занижение (завышение) удельного веса фактической зарплаты на единицу продукции (работ, услуг) по сравнению с закладываемыми объемами при согласовании, установленное в ходе мониторинга (проверки) затрат, проводимых уполномоченным государственным органом по регулированию ТЭК;

- непредставление государственному уполномоченному органу по регулированию ТЭК материалов на установление тарифов (цен) или представление с нарушением требований, установленных настоящей Методикой;

- реализация продукции (работ, услуг) по тарифам (ценам), не установленным государственным уполномоченным органом по регулированию ТЭК;

- отсутствие раздельного учета затрат, доходов и активов, задействованных по каждому виду регулируемой продукции (работ, услуг), а также установленных настоящей Методикой новых статей учета.

2) Правоприменение

а) В случае нарушения настоящей Методики сумма незаконно полученного дохода, подлежит перечислению в республиканский бюджет по решению уполномоченного государственного органа по регулированию ТЭК.

б) Решение о перечислении незаконно полученного дохода принимается руководителем государственного уполномоченного органа по регулированию ТЭК, сумма подлежит уплате в тридцатидневный срок. В случае несвоевременного перечисления указанных сумм взимается 0,5 процента пени за каждый день просрочки.

в) Факты нарушений настоящей Методики, выявленные другими контролирующими органами, и материалы по ним направляются в уполномоченный государственный орган по регулированию ТЭК для принятия решения.

г) В случае невозможности определения суммы незаконно полученного дохода в результате нарушения настоящей Методики, по решению государственного уполномоченного органа по регулированию ТЭК подлежат взысканию 25 процентов от суммы среднемесячного дохода.

д) За не предоставление материалов для установления тарифов (цен) уполномоченный государственный орган по регулированию ТЭК выдает соответствующее предписание. В случае невыполнения требований предписания применяются меры в соответствии с законодательством Кыргызской Республики.

е) Решение уполномоченного государственного органа по регулированию ТЭК о перечислении незаконно полученного дохода может быть обжаловано в соответствии с законодательством Кыргызской Республике.

 

 

 

Директор                                                                             Т. И. Нурбашев

 

 

БУЙРУК

 

ПРИКАЗ

 

№ 4   24 ноябрь 2016 -жыл                                                 Бишкек шаары

 

Электр энергиясынын өздүк наркын аныктоо жана тарифтерди түзүү методикасын бекитүү жөнүндө

 

«Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актылары жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 8-беренесине, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2014-жылдын 15-сентябрындагы № 530 «Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн айрым ченем жаратуу ыйгарым укуктарын аткаруу бийлигинин бир катар мамлекеттик органдарына өткөрүп берүү жөнүндө» токтомуна ылайык жана Кыргыз Республикасынын электр энергетикалык тармагын туруктуу өнүктүрүүнү, стабилдүү жана ишенимдүү иштешин камсыз кылуу, ошондой эле электр энергиясына тарифтерди белгилөө үчүн эсептөө жол-жобосунун ачыктыгын жогорулатуу максатында буйрук кылам:

1. Электр энергиясынын өздүк наркын аныктоо жана тарифтерди түзүү методикасы тиркемеге ылайык бекитилсин.

2. Пресс-катчы ушул буйрукту катталгандан күндөн тартып үч күндүн ичинде жарыяласын:

- «Эркин Тоо» гезитине;

- Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн расмий веб-сайтына;

- Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Отун-энергетикалык комплексти жөнгө салуу боюнча мамлекеттик агенттиктин веб-сайтына.

3. Укуктук колдоо жана эл аралык кызматташуу бөлүмү:

- расмий жарыяланган күндөн тартып үч жумуш күндүн ичинде ушул буйруктун көчүрмөсүн Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлигине мамлекеттик каттоо үчүн жөнөтсүн;

- күчүнө кирген күндөн тартып үч жумушчу күндүн ичинде Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн Аппаратына маалымат үчүн жөнөтсүн.

4. Ушул буйрук расмий жарыяланган күндөн тартып 15 күн өткөндөн кийин күчүнө кирет.

 

 

Директор                                                                             Т. И. Нурбашев 

 

Кыргыз Республикасынын

Өкмөтүнө караштуу

Отун-энергетикалык

комплексти жөнгө салуу боюнча

мамлекеттик агенттиктин

2016-жылдын «24» ноябрь

4 буйругуна тиркеме

 

Электр энергиясынын өздүк наркын аныктоо жана тарифтерди түзүү методикасы

 

1. Жалпы жоболор

1. Ушул Электр энергиясынын өздүк наркын аныктоо жана тарифтерди түзүү методикасы (мындан ары - Методика) электр энергиясын 100 млн. кВтс көлөмдөн көп иштеп чыгаруучу, берүүчү жана бөлүштүрүүчү, продукциясына (жумуштарына, кызматтарына) тарифтерди (бааларды) жөнгө салуу Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн чечими боюнча жүзөгө ашырылган электр электр энергетикалык ишканаларга (мындан ары – электр электр энергетикалык ишканалар) колдонулат.

 

2. Методиканын максаттары жана милдеттери

2. Методиканын негизги максаты электр энергиясынын өздүк наркын түзүүнүн жана тарифтерди белгилөөнүн принциптерин аныктоо болуп эсептелет.

3. Методика төмөнкү милдеттерди аткарат:

- керектөөчүлөрдү электр менен камсыздоонун коопсуздугун, ишенимдүүлүгүн жана үзгүлтүксүздүгүн камсыз кылуу максатында иштеп чыгаруучу, берүүчү жана бөлүштүрүүчү электр электр энергетикалык ишканалардын өндүрүштүк чыгымдарын техникалык негизделишин камсыздоо;

- электр энергиясын иштеп чыгаруу, берүү жана бөлүштүрүү процессинде технологиялык өндүрүш процессинин стадиялары боюнча продукциянын чыныгы экономикалык наркын чагылдыруу;

- электр энергиясына (продукциянын, жумуштардын жана кызматтардын башка түрлөрүнө) тарифти аныктоо үчүн электр электр энергетикалык ишканаларда энергияны иштеп чыгаруунун, берүүнүн жана бөлүштүрүүнүн пландалган, эсепке алынган жана калькуляцияланган чыгымдарын негиздөө;

- электр электр энергетикалык ишканаларда электр энергиясынын (продукциянын, жумуштардын жана кызматтардын башка түрлөрүнүн) өздүк наркын аныктоо боюнча жалпы принциптерди жана эрежелерди көрсөтүү.

 

3. Методикага сереп

4. Ушул Методика отун-энергетикалык комплексти жөнгө салуу боюнча мамлекеттик ыйгарым укуктуу орган (мындан ары - ОЭКти жөнгө салуу боюнча мамлекеттик ыйгарым укуктуу орган) тарабынан Кыргыз Республикасынын «Электр энергетикасы жөнүндө» Мыйзамынын 21-беренесине ылайык электр энергиясына тарифтерди түзүүнүн тартибин аныктайт.

Биринчи этапта чыгымдар суммаланат. Экинчи этапта алынган жыйынтык бөлүктөргө аларды керектөөчүлөрдүн ар бир тобуна бекитүү менен бөлүнөт. Үчүнчү этапта керектөөчүлөрдүн ар түрдүү топторуна бөлүнгөн чыгымдарды төлөөчү тарифтер иштелип чыгат.

Методиканын этаптары:

1) Электр энергетикалык ишкананын талап кылынган кирешесин баалоо: пайдалануу сарптоолорун жана капиталдык чыгымдарын кучагына алууну талап кылат.

2) Талап кылынган кирешени керектөөчүлөрдүн топторунун арасына бөлүштүрүү.

3) Керектөөчүлөрдүн ар бир тобу үчүн тарифтер талап кылынган кирешени жабууга тийиш.

Электр энергетикалык ишкананын талап кылынган кирешесин баалоо жана акыркы керектөөчүлөр үчүн тарифтерди иштеп чыгуу бардык чыгымдарды чагылдыруу менен байланышта болууга тийиш.

5. Ушул Методикага ылайык кабыл алынган чечимдер төмөнкүчө төмөнкүдөй болууга тийиш:

1) Талап кылынган киреше «талап кылынган кирешенин негизиндеги ыкманы» пайдалануу менен суммаланат. «Талап кылынган кирешенин негизиндеги ыкма» карызды тейлөөнүн чыгымдары (негизги сумма жана пайыздар боюнча төлөмдөр), ошондой эле оңдоого ар жылдык чыгымдар талап кылынган кирешеге кирет. Акча каражатына муктаждык ыкманын негизи катары кабыл алынат, анткени иш жүзүндө талап кылынган сумманы пайдалануу тарткан чыгымдарды так негиздөөгө мүмкүндүк берет.

2) Чыгымдарды бөлүштүрүү процесси маалыматтардын болушун талап кылат. Керектөөчүлөрдүн топтору арасында чыгымдардын статьяларын пропорциялуу бөлүштүрүү үчүн керектөөчүлөр жөнүндө маалыматтардын негизинде эсептелген пайыздык катышта чыгымдар керектөөчүлөрдүн топторуна тиешелүү. Чыгымдарды бөлүштүрүүнү аныктаган факторлор электр энергиясын жалпы керектөө жана керектөөчүлөрдүн саны болуп эсептелет.

3) Тариф боюнча чечимдер социалдык таасирин жана жеткиликтүүлүгүн эсепке алуу менен кабыл алынат. Тарифтик эсеп электр энергиясынын эсебинин өлчөмү чукул өзгөрүшүн болтурбоо үчүн өтүү планын караштырат.

 

4. Талап кылынган киреше

6. «Талап кылынган киреше» - бул ар бир электр энергетикалык ишкана тарткан чыгымдардын жыйындысын жабуу үчүн жетиштүү пландык киреше. Талап кылынган кирешенин чоңдугу төмөнкүчө аныкталат:

мында:

- RR - талап кылынган киреше;

- DS - кирешени тейлөө боюнча милдеттенмелер;

- CR - оңдоо, капиталдык салымдар жана техникалык тейлөө боюнча чыгымдар сметасы менен каралгандар;

- R - оңдоо жана алмаштыруу үчүн резервдеги эсеп;

- PC - өндүрүштүк чыгымдар;

- АС - административдик чыгымдар;

- ELA - жылуулуктун ченемден ашыкча жоготууларын эсепке алган түзөтүү;

- OR - кирешенин башка түрлөрүнүн жалпы суммасы.

7. Базалык жыл.

Базалык жыл - бул 12 ырааттуу айдан турган мезгилде чыгымдар жана керектөөнүн көлөмү жөнүндө маалыматтар, ушул 12 айдагы маалыматтар тарифтерди эсептөө үчүн база катары колдонулат. Иш жүзүндөгү базалык жыл өткөн 12 айдын иш жүзүндөгү маалыматтарынын негизинде эсептелет. Пландык базалык жыл - бул алдыдагы 12 айга божомолдонгон же пландалган маалыматтар. Тарифтерди аныктоо үчүн негиз катары пландык базалык жыл колдонулат. Базалык жыл 1-январда башталат жана 31-декабрда бүтөт.

8. Карызды тейлөө.

Электр электр энергетикалык ишканалар өзүнүн чарба ишин каржылоо астында кредиттерди алуу аркылуу карыз милдеттенмесин калыптандырышат. Бул кредиттердин ар жылдык наркы негизги суммадан да, кошуп эсептелген пайыздардан да түзүлөт. Негизги сумма жана бардык жактырылган кредит боюнча пайыздык төлөмдөр электр электр энергетикалык ишканалардын тарифтерине кошулат.

9. Электр электр энергетикалык ишканалар кыска мөөнөттүү жана узак мөөнөттүү мүнөзүндөгү зайым капиталын пайдаланышат:

- узак мөөнөттүү зайымдар жеңилдетилген каржылоо түрүндө алынат, алар капиталдык инвестициялардын долбоорлорун каржылоого жөнөтүлөт;

- кыска мөөнөттүү зайымдар операциялык чыгымдарды жабуу үчүн колдонулат. Электр электр энергетикалык ишканалар акча каражаттарынын тартыштыгын жабуу үчүн кыска мөөнөттүү каржылоону колдонушат.

10. Негизги сумма жана пайыздары боюнча чыгымдар тарифти түзүүгө ар жылдык арызга Насыялоо жөнүндө макулдашуунун шарттарында кандай жазылса, так ошондой жазылууга тийиш. Товарларды (жумуштарды, кызматтарды) өндүрүү жана сатуу боюнча электр энергетикалык ишканалардын негизги иши менен байланышпаган узак мөөнөттүү зайымдардын негизги суммасы жана пайыздары боюнча чыгымдар тарифти түзүүнүн ар жылдык арызына кошулбайт.

11. Электр электр энергетикалык ишканалардын акча каражатынын тартыштыгын жабуу үчүн кыска мөөнөттүү кредиттер акча каражатынын төлөнүшү анын түшүүсүнөн ашканда колдонулат. Кыска мөөнөттүү зайымдардын негизги суммасы боюнча чыгымдар тарифтерди түзүүнүн ар жылдык арызына кошулбайт.

12. Оңдоо, капиталдык салымдар жана техникалык тейлөө.

Оңдоо - бул объекттин бузугун же иштешин калыбына келтирүү жана объекттин ресурсун же анын курамдык бөлүктөрүн калыбына келтирүү боюнча операциялардын комплекси.

Техникалык тейлөө - жабдууну максатына карай пайдаланууда, күтүүдө, сактоодо жана ташууда иштешин же бузугун колдоо боюнча пландалган иш.

Капиталдык салымдар - жаңы активдерге, кайра конструкциялоого, модернизациялоого жана колдонуудагы активдерди алмаштырууга салуу менен байланыштуу тарткан чыгымдар.

13. Сунушталган чыгымдарды негиздөө үчүн электр электр энергетикалык ишканалар келечектеги иш мезгилине пландалган капиталдык салуулардын планын көрсөтөт.

14. План оңдоо жана техникалык тейлөө боюнча пландалган иштерди, ошондой эле үч жылдык мезгилге болжолдонгон чыгымдарды камтууга тийиш.

15. Оңдоо иштеринин максаттарына жыл сайын өздөштүрүлгөн сумма пайдаланылуучу жабдуунун наркына жана анын кызмат кылуу мөөнөтү кошулууга тийиш. Мурдагы жылга салыштырмалуу оңдоого бюджетти жогорулатуу мындай жогорулатууга болгон муктаждыкты негиздеген бир топ кеңири маалымат берүүнү талап кылат.

16. Оңдоо жана алмаштыруу. Резервдеги эсеп.

Талап кылынган кирешеге жабдууларды авариялык оңдоо (иштөө) алмаштыруу үчүн каражаттарды которуу үчүн белгилүү бир сумма кошулат. Аталган сумма электр электр энергетикалык ишканалардын мурдагы жылдагы пландык эмес (авариялык) оңдоого (иштөөгө) жана техникалык тейлөөгө иш жүзүндөгү чыгымдары жөнүндөгү маалыматтардын негизинде эсептелет.

Электр электр энергетикалык ишканалардын финансы отчетторунда бул которуулар өзүнчө статья менен берилет. Тарифти түзүү үчүн финансы отчетторун жыл сайын берүүнүн жүрүшүндө ишканалар мындай статьялардын ар жылдык балансы боюнча жыйынтыкталган маалыматтарды берет.

17. Өндүрүштүк чыгымдар.

Электр энергиясын (жумуштар, кызматтар) өндүрүүгө, берүүгө, бөлүштүрүүгө жана сатууга чыгымдар төмөнкү элементтер боюнча алардын экономикалык түзүлүшүнө ылайык топтолот:

- материалдык чыгымдар;

- эмгек акы төлөөгө чыгымдар;

- камсыздандырууга чегерүүлөр;

- өндүрүштүк башка чыгымдар;

- салыктар.

1) Материалдык чыгымдар

Материалдык чыгымдардын наркы төмөнкүлөрдүн негизинде түзүлөт:

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган учурлардан тышкары, салыктарды (КНС) жана акциздерди эсепке алуусуз сатып алуунун баасы;

- ушул ресурстарды жеткирүүчүлөр тарабынан берилген кредитти алууга пайыздардын төлөмү;

- бажы алымдарынын наркы;

- тараптагы уюмдардын күчү менен ташууга, сатууга жана жеткирүүгө чыгымдар.

Материалдык чыгымдар төмөнкү статьялардан турат:

«Өндүрүштүк мүнөздөгү кызматтар» статьясы.

«Өндүрүштүк мүнөздөгү кызматтар» элементине өндүрүштүк мүнөздөгү уюмдар тарабынан көрсөтүлүүчү кызматтарга салыктарды эсепке албастан (КНС) төлөө чыгымдары кирет:

- жабдуунун оңдоо, продукция жасоо, чийки затты жана материалдарды иштетүү, керектелүүчү чийки заттын жана материалдардын сапатын аныктоо үчүн сыноолорду жүргүзүү, белгиленген технологиялык процесстердин сакталышын контролдоо, негизги өндүрүштүк фонддорду оңдоо боюнча өзүнчө операциялардын тараптагы уюмдардын аткарышы;

- ишкананын ичинде жүктөрдү ташуу боюнча тараптагы уюмдардын транспорттук кызматтары (чийки затты жана материалдарды, шаймандарды, деталдарды, даярдыктарды, жүктүн башка түрлөрүн базистик (борбордук) кампадан цехтерге (бөлүмдөргө) жылдыруу жана даяр продукцияны сактоо кампаларына, жөнөтүү станцияларына жеткирүү).

«Көмөкчү материалдар» статьясы.

Көмөкчү материалдардын чыгымдары төмөнкүлөрдүн наркынан түзүлөт:

- иштелип чыгуучу продукциянын негизин түзүү менен анын курамына кирген же продукцияны жасоодо (жумуштарды аткарууда, кызматтарды көрсөтүүдө) зарыл курамдык бөлүгү болуп эсептелген чийки зат жана материалдардан алынуучу;

- продукцияны (жумуштарды, кызматтарды) өндүрүү процессинде нормалдуу технологиялык процессти камсыз кылуу, продукцияны таңгактоо үчүн сатып алынуучу же башка өндүрүштүк жана чарба муктаждыктарына (сыноо, контроль жүргүзүү, жабдууну, имараттарды, курулмаларды, башка негизги фонддорду кармоо, оңдоо жана иштетүү) сарпталуучу материалдардын;

- жабдууну, аспаптарды, куралдарды, инвентарларды, шаймандарды, лабораториялык жабдууларды жана башка материалдарды оңдоо үчүн камдык бөлүктөрдүн, негизги фонддорго кирбеген атайын кийимдердин;

- ушул ишканада андан ары куралуучу же кошумча иштетилүүчү сатып алынуучу себилдөөчү буюмдардын жана чала фабрикаттардын.

Материалдык ресурстардын наркына материалдык ресурстарды жеткирүүчүлөрдөн алынган идишти сатып алуу жана таңгактоо боюнча ишкананын чыгымдары да ушул идиштин баасы бул ресурстарга баадан өзгөчө жогору белгиленген учурларда пайдаланууга мүмкүн болгон баа боюнча ушул идиштин наркын эсептен чыгаруу менен кошулат. Материалдык ресурстарды жеткирүүчүдөн алынган идиштин наркы анын баасына кошулган учурда аны сатып алуу боюнча чыгымдардын жалпы суммасынан идиштин аны пайдалануу мүмкүндүгү же сатуу баасы боюнча идиштин наркынан чыгарылат (материалдар жагынан аны оңдоого чыгымдарды эсепке алуу менен).

Материалдык ресурстарды транспорт жана электр энергетикалык ишканалардын кызматкерлери тарабынан жеткирүү (жүктөө-жүк түшүрүү иштерин кошуп) менен байланыштуу чыгымдар өндүрүштүн чыгымдарынын тиешелүү элементтерине (эмгек акы төлөөгө чыгымдар, негизги фонддордун амортизациясы, материалдык чыгымдар) кошууга жатат.

Көмөкчү өндүрүштүн продукциясынын наркына кошулуучу материалдардын чыгымдарынан кайтарылма калдыктардын наркынан чыгарылат. Өндүрүштүн кайтарылма калдыктары катары баштапкы материалдарды даяр продукцияга айландыруу процессинде пайда болгон, баштапкы материалдын керектелүүчү сапаттарын (химиялык же физикалык касиеттерин ж.б.) толугу менен же жарым-жартылай жоготкон же түздөн-түз максаты боюнча такыр пайдаланылбаган чийки заттын, материалдардын же чала фабрикаттардын калдыктарын түшүнүүгө болот.

Калдыктарга башка деталдарды же буюмдарды жасоо үчүн толук кандуу материал катары субъекттин башка цехтерине белгиленген технологияга ылайык берилүүчү материалдардын калдыктары кирбейт.

Калдыктарга коштоочу (байланыштуу) продукция да кирбей, анын тизмеси энергетикалык ишканалардын эсепке алуу саясаты менен белгиленет.

Калдыктар кайтарылма (өндүрүштө колдонулуучу жана колдонулбоочу) жана кайтарылбас болуп бөлүнөт. Өндүрүштө колдонулуучу кайтарылма калдыктар болуп субъекттин өзү негизги же көмөкчү өндүрүштү жасоо үчүн колдонгон калдыктар эсептелет. Кайтарылбас калдыктар техниканын ушул абалында колдонулбаган калдыктар эсептелет, технологиялык жоготуулар: күйүү, кургоо, учуп кетүү.

Өндүрүштө колдонулбаган кайтарылма калдыктар болуп субъекттин өзү материал, отун катары, башка чарба муктаждыктарына колдонулушу же тараптарга сатылышы мүмкүн.

Кайтарылма калдыктар төмөнкү тартипте бааланат (кайтарылбас калдыктар бааланбайт):

- баштапкы чийки заттын жана материалдардын төмөндөтүлгөн баасы боюнча (пайдалануу мүмкүн болгон баа боюнча), эгер калдыктар жогорку чыгымдар менен (даяр продукциянын төмөн чыгышы менен) негизги өндүрүш үчүн колдонулса же көмөкчү өндүрүштүн муктаждыктары же кеңири керектелүүчү буюмдарды (маданий-тиричилик багытындагы жана күндөлүк тиричилик товарларын) жасоо үчүн колдонулса;

- калдыктарды жыйноо жана иштетүү чыгымдарын эсептен чыгаруу менен аларга белгиленген баалар боюнча, ал эми калдыктар, кесиндилер, кырынды жана башкалар субъекттин ичинде кайра иштетүүгө кетет же тарапка өткөрүлөт;

- баштапкы чийки заттын же материалдардын толук баасы боюнча, эгер калдыктар тарапка кондициялык чийки зат же толук кандуу (толук кандуу материал) катары пайдалануу үчүн сатылган учурда.

«Технологиялык максаттарга отун» статьясы.

Бул статья боюнча электр энергиясын өндүрүүгө түз сарпталган шалган технологиялык отундун гана наркы чагылдырылат.

Ушуга салыктарды эсепке албастан тарап сатып алган отундун түрлөрүнүн гана наркы кошулат, отундун чыгымдары белгиленген ченемдердин жана аны төмөнкүлөргө керектөөнүн негизинде аныкталат:

- белгиленген иштеп чыгарууга, продукцияга бирдигине жана шарттуу отундун бир тоннасынын баасына отундун орточо сарпталышына ылайык электр энергиясын иштеп чыгаруу боюнча технологиялык муктаждыктарга;

- технологиялык максаттарга отунду сарптоого казандарды оңдоодон кийин кургатууга, от жагууга жана ысык резервге анын сарпталышын эсепке алуу менен отканада сарпталган бардык отун кошулат.

Өндүрүштө сарпталган отун накта өлчөмдөрдө орточо өлчөнгөн иш жүзүндөгү баасы боюнча (сатып алуу жана кампага жеткирүү наркы боюнча), ошондой эле отундун маркасы жана көмүр бассейндери боюнча бааланат, эгер мындай сактоо жана өндүрүштө чыгаруу камсыз болсо.

Отундун толук наркына жеткирүүчүлөрдүн эсептери боюнча келишим баада, отундун төмөн сапаты (күлдүүлүктүн жана нымдуулуктун эсептик ченемдерден четтеши) үчүн баасын түшүрүү (кошумча акы), темир жол тарифи, жүктөө жана жеткирүү боюнча чыгымдар (эгер тараптагы уюмдардын транспорту), бажы алымдары жана энергетикалык ишкананын сактоо кампаларына чейин башка чыгымдарды кошуу менен отундун наркы кирет.

Өндүрүшкө газды сарптоо газ жеткирүүчүнүн эсеби жана электр станцияларында орнотулган газ эсептегичтердин айдын аягындагы көрсөткүчтөрү боюнча алынат.

«Күйүүчү-майлоочу материалдар» статьясы.

Күйүүчү-майлоочу материалдарга чыгымдарда өндүрүштү, чарбаны тейлеген негизги, көмөкчү өндүрүштүн цехтеринде технологиялык максаттарга жана чарба муктаждыктарына сарпталган сатып алынуучу отундун бардык түрлөрүнүн (бензин, дизел отуну, автол, дизмайы, солидол жана башка түрлөрү) наркы салыктарды (КНС жана СС) эсепке албастан чагылдырылат.

«Электр энергиясы» статьясы.

Электр энергиясынын статьяларында көмөкчү өндүрүштүн цехтеринде технологиялык жана чарба муктаждыктарына жана ишкананын чарба муктаждыктарына (жайды, материалдык кампаларды ж.б. өндүрүштүк эмес имараттарды жарык кылуу жана жылытуу) сарпталган, жеткирүүчүлөрдүн эсеби боюнча төлөнгөн сатып алынуучу электр энергиясынын бардык түрлөрүнүн наркы салыктарды (КНС жана СС) эсепте албастан чагылдырылат.

«Төлөнбөгөн салык (КНС жана СС)» статьясы.

Бул статьяда Кыргыз Республикасынын Салык Кодексине ылайык эсептелген төлөнбөгөн салыктар чагылдырылат.

2) Эмгек акы

Электр энергетикалык ишканалардын негизги өндүрүштүк кызматкерине эмгек акы төлөмү төмөнкүлөрдөн турат:

- ишкананын негизги өндүрүштүк персоналына мыйзамдарга ылайык төлөнүүчү эмгек акы төлөмүнө чыгымдар;

- мыйзамдарга ылайык бала белгилүү бир жашка жеткенге чейин багуу боюнча жарым-жартылай төлөнүүчү өргүүдө жүргөн аялдарга мыйзамдарда белгиленген өлчөмдөрдө төлөнүүчү компенсациялар.

Эмгек акы төлөмүнө чыгымдардын курамына төмөнкүлөр кирет:

- коюлган баалардын, тарифтик ставкалардын жана кызмат акынын негизинде эсептелген, ишканада кабыл алынган эмгек акы төлөө түрүнө жана системасына ылайык аткарылган ишке эмгек акы төлөмдөрү;

- мыйзамдарга ылайык тарифтик ставкаларга жана эмгек акыга кошумча акылар;

- иш режимине жана иштөө шарттарына байланыштуу компенсациялоочу мүнөздөгү төлөмдөр, анын ичинде түнкү убакта иштөөгө, мөөнөттөн ашыкча жумушка, көп сменалуу режимде иштөөгө, кесиптерди айкалыштырууга, тейлөө аймагын кеңейтүүгө, оор, зыяндуу, эмгектин өзгөчө зыяндуу шарттарында иштөөгө ж.б.у.с. эмгек акыга жана тарифтик ставкаларга мыйзамдарга ылайык үстөктөр жана кошумча төлөмдөр;

- кайра уюштурууга жана жумушчулардын санын кыскартууга байланыштуу ишканалардан жана уюмдардан бошотулган жумушчуларга төлөмдөр;

- эмгек акы төлөөнү райондук жөнгө салуу менен шартталган учурдагы мыйзамдарга ылайык төлөнүүчү төлөмдөр, анын ичинде райондук коэффициенттер жана бийик тоолуу жерлерде иштөө үчүн коэффициенттер боюнча төлөмдөр, республиканын айрым региондорунда үзгүлтүксүз эмгек стажы үчүн каралган эмгек акыга кошумча төлөмдөр, анда жаратылыш-климат шарттары өзгөчө (бийик тоолуу, жетүүгө кыйын, элдин жайгашуусу аз, ээн жаткан талаа, кургакчыл, ыраактыгы) райондордо жагымсыз иштөө шарттары үчүн эмгек акыга компенсациялар каралат;

- вахтада иштөө графигинде каралган, ишкана жайгашкан жерден (жыйноо пункту) иштеген жерге чейин жана кайра артка карай жолдогу күндөргө, ошондой эле метеорологиялык шарттар боюнча жумушчулардын жолдо кармалган күндөргө эмгек акыга тарифтик ставканын өлчөмүндө вахталык усул менен ишти аткарган учурда төлөнүүчү суммалар;

- мамлекеттик уюмдар менен атайын (жумуш күчүн берүүгө) келишимдерге ылайык ишканада иштөө үчүн тартылган адамдарга аткарылган иш үчүн эсептелген, мыйзамдарга ылайык түздөн-түз ушул адамдарга берилген, ошондой эле мамлекеттик уюмдарга эсептелген сумма;

- мыйзамдарга ылайык квалификацияны жогорулатуу жана кадрларды кайра даярдоо системасында жумуштан бошотуу менен кызматкерлерди окутуу убагында негизги иштеген орду боюнча эмгек акы.

ОЭКти жөнгө салуу боюнча мамлекеттик ыйгарым укуктуу орган менен макулдашуусуз эмгек акы төлөө фондун же эмгек акынын өлчөмүн жогорулатууга (көбөйтүүгө) жол берилбейт.

Дем берүү мүнөзүндөгү төлөмдөр (сый, кызыктыруучу акылар ж.б.у.с.) электр эн6ергетикалык ишканакнын ишинин жыйынтыгына тиешелүү жана продукциянын өздүк наркына кирбейт.

3) Социалдык камсыздандырууга чегеримдер

Мамлекеттик социалдык камсыздандыруу органдарына Кыргыз Республикасынын  мыйзамдарында белгиленген ченемдер боюнча милдеттүү чегеримдер чагылдырылат: Кыргыз Республикасынын Социалдык фондуна жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Милдеттүү медициналык камсыздандыруу фондуна Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен белгиленген ченемдер боюнча жумушчулардын «Эмгек акы» статьясы боюнча товарлардын (жумуштардын, кызматтардын) наркына кошулган эмгек акысынын (камсыздандыруу төгүмдөрү эсептелбеген төлөмдүн түрлөрүнөн башка) чыгымдарынан милдеттүү чегерүүлөр чагылдырылат.

4) Өндүрүштүк башка чыгымдар

Элементтер боюнча бөлүнбөгөн башка чыгымдардын курамына өзүнүн мүнөзү боюнча мурда саналып өткөн элементтердин бирөөнө да түз кирбеген бардык чыгымдар кирет.

Ошону менен бирге бул статьяга төмөнкүлөр кирет:

- ижара төлөмү;

- илимий-изилдөө иштерине, стандартташтырууга жана нормалдаштырууга, жаңы технологияларды өздөштүрүүгө чегерүүлөр;

- өндүрүштүк фонддордун курамында эсепке алынган ишкананын, ошондой эле продукциянын (жумушчулардын, кызматтардын) өндүрүшүнө тартылган жумушчулардын айрым категорияларынын мүлкүн мыйзамдарга ылайык камсыздандыруу боюнча чыгымдар;

- өндүрүштүк ишке байланыштуу иш сапар чыгымдары;

- каттам барактары боюнча көздөгөн жерге барууга төлөм, кыдырма мүнөздөгү ишке компенсация;

- ишканаларды өрттөн жана күзөттөн сактоо боюнча тараптагы уюмдардын кызматтары, байланыш кызматтары, банктар, типография кызматтары, сыноолор, лабораториялык талдоолор боюнча иштер;

- атайын кийимди жуу жана аны оңдоо сыяктуу өзүнүн тейлөөчү чарбасынын кызматтары;

- текшерилген күнгө, кан тапшырууга жана ар бир кан тапшыруудан кийин берилүүчү эс алууга донор - жумушчуларга төлөө;

- электр жана жылуулук энергиясын (жумуштарды, кызматтарды) өндүрүүнүн өздүк наркынын курамына кирген чыгымдар.

Бул чыгымдар жабдууну кармоо жана иштетүү боюнча иш жүзүндөгү чыгымдар жана эсептер, цех чыгымдары, жалпы чарба чыгымдары, көмөкчү өндүрүштүн цехтерин кармоо боюнча чыгымдар менен негизделет.

5) Салыктар

Бул элемент Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык салыктарды, жыйымдарды жана милдеттүү чегеримдерди өз ичине камтыйт.

18. Административдик чыгымдар

Административдик чыгымдар өндүрүштүн көлөмүнө көз каранды эмес жана сатылган продукциянын же кызматтын так түрү менен байланышпаган туруктуу чыгымдар катары аныкталат.

19. Административдик багыттагы ушул чыгымдарга төмөнкүлөрдү киргизүүгө болот:

- административдик персоналга кирген жумушчулардын эмгек акысын төлөө. Административдик персоналга кирген кызматкерлердин эмгек акысын төлөөгө чыгымдарды жогорулатуунун бардык пландаштыруусу ОЭКти жөнгө салуу боюнча мамлекеттик ыйгарым укуктуу орган менен милдеттүү түрдө макулдашууга тийиш;

- мыйзамдарда белгиленген ченемдер боюнча административдик персоналдын эмгек акысын төлөөдөн мамлекеттик социалдык камсыздандыруу органдарына чегерүүлөр;

- электр энергетикалык ишканалардын түзүмдүк бөлүктөрүн тейлеген жумушчуларды башкаруу административдик аппаратын кармоо, аларды материалдык-техникалык жана транспорттук тейлөө. Анын ичинде кызматтык жеңил автотранспортун кармоого чыгымдар жана техникалык ченемдерге жана параметрлерге ылайык менчик жеңил автомобилдерди иш сапары үчүн пайдаланууга компенсациялар;

- башкармалыктын техникалык каражаттарын, байланыш түйүндөрүн, сигнализация каражаттарын, эсептеп чыгаруу борборлорун жана башкармалыктын өндүрүшкө тиешелүү болбогон башка техникалык каражаттарын кармоого жана тейлөөгө чыгымдар (жалпы чарбалык максаттагы негизги каражаттардын эскириши, имараттарды, курулуштарды жана жалпы чарбалык максаттагы инвентарга чыгымдар);

- административдик башкаруу системасын жана каражаттарын түзүү (куруу, модернизациялоо) жана өркүндөтүү боюнча чыгымдар капиталдаштырылат жана алардын баланстык наркын көбөйтүүгө тиешелүү;

- субъекттин штаттык расписаниесинде тигил же бул иш кызматтары каралбаган учурда жалпы чарбалык башкаруу боюнча тараптагы уюмдар тарабынан көрсөтүлгөн кызматтарга төлөө;

- административдик башкаруу аппаратынын персоналынын иш сапар чыгымдары;

- салыктар, жыйымдар жана чегеримдер;

- коммуналдык кызматтарга, жумушчулардын (башкаруу аппаратынын) эмгегин коргоого чыгымдар, электр энергетикалык ишкананы коргоого чыгымдар, эмгекти коргоо боюнча иш-чараларды жүргүзүү боюнча чыгымдар;

- бейтап барагы боюнча убактылуу эмгекке жарамдуулугун жоготкон учурда кошумча төлөмдөр;

- кеңеш берүү (аудитордук) жана маалыматтык кызматтарды төлөө;

- мекемени кайра уюштуруу. Жумушчулардын санын жана штатты кыскартуу менен байланыштуу бошотулган жумушчуларга (башкаруу аппараты) мыйзамдарга ылайык төлөө.

20. Жоготууга карата түзөтүү.

Жоготууга карата түзөтүү электр энергиясын өндүрүү жана жеткирүү боюнча чыгымдардын орточо маанисине көбөйтүлгөн жогоруда аныкталган иреге мааниден жогору жоголгон электр энергиясынын бирдигинин маанисине барабар. Жер тилкесинде жоготуу болгон электр энергетикалык ишкана иштеп чыгаруучу жана берүүчү компанияларга жоголгон электр энергиясын төлөп берүүгө милдеттенет, бирок мында жеке талап кылынуучу киреше ченемден тышкары жоготуулардын чоңдугуна карата кыскарат.

Ченемдик жоготуунун көлөмү жана пайыздары мыйзамдарга ылайык компетенттүү мамлекеттик органдар тарабынан аныкталат. Жоготуунун ченемден ашкан көлөмү жана пайыздары ченемден ашыкча жоготуулар деп эсептелет.

21. Башка кирешелер.

Электр электр энергетикалык ишканалар чыгымдары электр энергиясынын тарифтерди түзүү үчүн колдонулган негизги өздүк наркынын (түз чыгымдардын) курамына кирген инфратүзүмдүн кандайдыр бир объекттерин же кызматкерлерди пайдалануунун жыйынтыгында алган башка кирешелеринин бардык булактарын көрсөтүшөт. Жылуулук менен жабдуунун ата мекендик керектөөчүлөрүнө кызмат көрсөтүү менен байланышпаган кирешенин көлөмү талап кылынган кирешенин курамынан чыгарылат.

22. Жылуулук электр станциялардын чыгымдарын бөлүштүрүү.

Жылуулук электр станциялар үчүн талап кылынган кирешенин өлчөмү жылуулук үчүн өзүнчө жана электр энергиясы үчүн өзүнчө аныкталат. Электр энергиясы боюнча талап кылынган кирешенин өлчөмү кызматтын ушул түрүн көрсөтүү менен байланыштуу тарткан чыгымдарды чагылдырат. Энергия кызматтарын көрсөтүү менен байланыштуу жылуулук электр станциясы тарткан чыгымдар үч бөлүккө - гидроэлектр станциялары, жылуулук электр станциялары жана административдик функцияларга бөлүнөт.

1) Гидроэлектр станциялары

Гидроэнергетика менен байланыштуу бардык чыгымдар электр энергиясы боюнча кызматтарга кирет. Гидроэлектр энергиясынын экспортунан түшкөн киреше жылуулук электр энергиясы тарткан чыгымдарды субсидиялоо үчүн пайдаланууга тийиш. Субсидиялоонун өлчөмү жылуулук электр станциянын өндүрүшүнүн жалпы көлөмүндө электр энергиясы канча үлүштү, ал эми электр энергиясы канча үлүштү түзөрүнө ылайык электр жана электр энергиясынын арасында пропорциялуу бөлүштүрүлөт.

2) Жылуулук электр станциялары

Жылуулук электр станциялары жылуулук жана электр энергиясын беришет. Жылуулук электр станциялардын чыгымдары чыгымдардын конкреттүү статьясына коюу менен иштеп чыгууга ылайык болууга тийиш. Чыгымдардын (өндүрүштүк чыгымдар) жана туруктуу иштеп чыгаруунун (карыз милдеттенмелерин тейлөө, ошондой эле капиталдык оңдоо жана техникалык тейлөө) негизинде бөлүштүрүүнүн ыкмалары:

23. Жылуулук электр станциялардын өндүрүштүк чыгымдары

Өзгөрүлмө чыгымдар (отунду кошуп) иштелип чыгуучу жылуулук жана электр энергиясынын көлөмүнө ылайык электр энергиясына же электр энергиясына пропорциялуу болот. Жөнөкөйлөтүү үчүн электр да, электр энергиясы да бир эле бирдик менен өлчөнөт. Иштелип чыккан электр энергиясынын саны жылуулук коэффициентине көбөйтүлөт (1 ГКалл = 1163 кВтс) жана кВтсга которулат. Электр станциясы тарабынан иштелип чыккан жалпы көлөм төмөнкү формула боюнча эсептелет:

Мында:

- W - иштелип чыккан энергиянын жалпы көлөмү (кВтс);

- Е - иштелип чыккан электр энергиясы;

- Q - иштелип чыккан электр энергиясы.

24. Жалпы иштеп чыгууда электр жана электр энергиясынын үлүшү өзгөрүлмө чыгымдарга кошуу үчүн пайдаланылат. Чыгымдар үлүштөрдүн төмөнкү коэффициенттерине ылайык кошулат:

мында:

-   - электрдин үлүшүнүн коэффициенти;

-  - электр энергиясынын үлүшүнүн коэффициенти.

25. Карызды тейлөө, оңдоо жана техникалык тейлөө боюнча жумуштар.

Бардык туруктуу чыгымдар (карызды тейлөө жана оңдоо боюнча чыгымдар) энергиянын ар бир түрү боюнча белгиленген кубаттуулуктун негизинде бөлүштүрүлөт.

мында:

- Cw – белгиленген жалпы кубаттуулук;

- Ce – электрди иштеп чыгаруунун белгиленген кубаттуулугу;

- Cq – электр энергиясын иштеп чыгаруунун белгиленген кубаттуулугу.

Бардык чыгымдар үлүштөрдүн төмөнкү коэффициенттерине ылайык бөлүштүрүлөт:

мында:

-  - электрдин үлүшүнүн коэффициенти;

-  - электр энергиясынын үлүшүнүн коэффициенти.

26. Административдик чыгымдар.

Административдик чыгымдар белгиленген кубаттуулуктун негизинде жылуулук жана электр энергиясынын арасында бөлүштүрүлүүгө тийиш (бул учурда электр энергиясы боюнча белгиленген кубаттуулук - гидроэнергия боюнча жана жылуулук электр станциясы иштеп чыгарган электрдик түзүүчү боюнча кубаттуулуктардын суммасы).

 

5. Тарифти түзүү жана талап кылынган кирешени бөлүштүрүү

27. Талап кылынган кирешени бөлүштүрүү

1) Талап кылынган кирешени бөлүштүрүү

Талап кылынган кирешени бөлүштүрүү - талап кылынган кирешенин бөлүктөрүн керектөөчүлөрдүн ар бир тобуна бекитүү процесси. Топтор боюнча талап кылынган кирешенин көрсөткүчтөрү чыгымдардын пайда болушунун негизинде аныкталат. Конкреттүү топ боюнча кирешеге талап ушул топту тейлөөнүн наркын эсептөө менен белгиленет. Ар бир топ боюнча бөлүнгөн талап кылынган киреше электр энергетикалык ишкана тарткан кубаттуулук, электр энергиясы жана ушул топторду тейлөө үчүн административдик чыгымдар түрүндөгү чыгымдарын чагылдырат. Кирешенин көлөмүн керектөөчүлөрдүн ар бир тобуна эсептөө чыгымдарды бөлүштүрүү болуп эсептелет.

Чыгымдарды бөлүштүрүү процесси үч этаптан турат: түз чыгымдарды бөлүштүрүү, чыгымдардын классификациясы жана өзү чыгымдарды бөлүштүрүү.

а) Түз чыгымдарды бөлүштүрүү

Бөлүштүрүү процессинде чыгымдар кантип тартылганына жараша керектөөчүлөрдүн топторуна так жана пропорциялуу бөлүнөт. Чыгымдардын чоң бөлүгү бардык керектөөчүлөрдү тейлөөдөн түзүлөт жана тигил же бул керектөөчүлөрдүн тобу менен ассоциацияланбайт. Керектөөчүлөрдүн конкреттүү тобун тейлөө үчүн түзүлгөн инфратүзүмдүк объекттер болгон учурда. Инвестициялык чыгымдар жана ушул инфратүзүм менен байланыштуу техникалык тейлөө чыгымдары керектөөчүлөрдүн ушул тобуна түздөн-түз тиешелүү.

б) Чыгымдардын классификациясы

Чыгымдар төмөндө келтирилген үч классификациянын бирөөнө туура келет:

- Товардык же энергетикалык чыгымдар, алар электр энергиясынын өндүрүлгөн көлөмүнө жараша ар түрдүү болот. Товардык чыгымдарга отун, сатып алынган электр энергиясы жана өзүнүн кубаттуулуктарын пайдалануу жана техникалык тейлөө чыгымдарынын катары кирет.

- Билдирилген максимум жүккө же кубаттуулукка чыгымдар, алар керектөөчүлөрдүн электр энергиясына болгон суроо-талабынын деңгээлине жараша ар түрдүү болот. Билдирилген максимум жүккө чыгымдар орточо-системалык жүктөн жогору деңгээлди канааттандыруу үчүн талап кылынган бардык жабдууларды же өндүрүштүк объекттерди өз ичине камтыйт.

- Керектөөчүлөрдү тейлөөгө чыгымдар. Керектөөчүлөрдү тейлөөгө чыгымдар керектөөчүлөргө кызмат көрсөтүүдөн түзүлөт жана кызматтардын көлөмүнө же электр энергиясын пайдалануу ченеминен көз каранды эмес. Керектөөчүлөрдү тейлөөгө чыгымдар өз ичине тирөөчтөрдү, электр өткөрүү линияларын, биллинг системасын, эсепке алуу шаймандары жана алардын көрсөткүчтөрүн алуу менен байланыштуу чыгымдарды, ошондой эле керектөөчүлөрдү эсепке алуу жана эсептер боюнча жыйналышына байланыштуу көпчүлүк чыгымдарды камтыйт.

Чыгымдардын классификациясы көрсөтүлүүчү кызматтын түрлөрүнө жараша болот. Талап кылынган кирешенин курам бөлүктөрү үчүн колдонулуучу классификациялык жол.

 

1-таблица: Талап кылынган кирешенин курам бөлүктөрүнүн классификациясы

Талап кылынган кирешенин курам бөлүктөрү

Иштеп чыгаруу

Берүү

Бөлүштүрүү

Карызды тейлөө

Жүктөм

Жүктөм

Жүктөм

Капиталдык оңдоо

Жүктөм

Жүктөм

Жүктөм

Резервдер

Жүктөм

Жүктөм

Жүктөм

Материалдарга кеткен чыгымдар

Товар

Жүктөм

Товар

Эмгек акы төлөө фонду

Жүктөм

Жүктөм

Керектөөчү

Социалдык фондго чегеримдер

Жүктөм

Жүктөм

Керектөөчү

Башка чыгымдар

Жүктөм

Жүктөм

Керектөөчү

Салыктар

Жүктөм

Жүктөм

Керектөөчү

Электр энергиясынын жоготууларын түзөтүү

Товар

Товар

Товар

Башка кирешелер

Жүктөм

Жүктөм

Товар

 

в) Чыгымдарды бөлүштүрүү

Чыгымдарды бөлүштүрүү төмөнкү формула боюнча эсептелет:

мында:

-  -»i» керектөөчүлөр тобу үчүн «j» чыгымдарын бөлүштүрүү;

- CCDi - «i» керектөөчүгө керектөөчүлөрдүн мүнөздөмөсү жөнүндө маалыматтар (керектөөчүлөрдүн саны, кВт, гКал, калория, мегаватт ж.б.);

-  - «i» дан «n» чейин топтогу бардык керектөөчүлөр үчүн CCD суммасы.

Тейлөөнүн ушул талабы үчүн чыгымдарды бөлүштүрүүнүн суммасы 100%га барабар. Жыйынтыгы төмөнкү формулада берилет:

 

мында:   »i» керектөөчүлөр тобу үчүн «j» чыгымдарын бөлүштүрүү.

Чыгымдарды бөлүштүрүү эсептеринде колдонулуучу керектөөчүлөрдүн мүнөздөмөлөрү жөнүндө маалыматтардын түрү бөлүнгөн классификацияга жараша болот:

- керектөөчүлөрдүн тейлөө чыгымдары чыгымдарды бөлүштүрүү үчүн ар бир категориядагы керектөөчүлөрдүн санын колдонот;

- керектөө чыгымдары ар бир топ керектеген электр энергиясынын көлөмүн (кВтч, Гкал, калория) чыгымдарды бөлүштүрүү факторлорун аныктоо үчүн колдонот.

Чыгымдарды бөлүштүрүүнүн негизинде талап кылынган кирешенин ар бир курам бөлүгү керектөөчүлөрдүн ар бир тобуна бөлүнүүгө тийиш. Ар бир топко бөлүнгөн талап кылынган киреше деп аталган талап кылынган кирешенин бөлүгү бекитилет. Бөлүнгөн талап кылынган киреше төмөнкү формула боюнча эсептелет:

мында:

- ARRi - «i» керектөөчү үчүн бөлүнгөн талап кылынган киреше;

- DS - карызды тейлөө боюнча милдеттенмелер;

- CR - бюджетке киргизилген капиталдык оңдоого жана техникалык тейлөөгө чыгымдар;

- PC - өндүрүштүк чыгымдар;

- АС - административдик чыгымдар;

- ELA - электр энергиясынын ченемдик эмес жоготууларын эсепке алуу үчүн түзөтүү;

- OR - башка чыгымдардын жалпы сумма;

-  - талап кылынган кирешенин курам бөлүгүнө карата колдонулган «i» керектөөчү үчүн «j» бөлүштүрүүнүн бардык фактору.

Бардык топтор үчүн бөлүнгөн талап кылынган кирешенин суммасы жалпы талап кылынган киреше болуп эсептелет:

мында: RR (талап кылынган киреше) - «i» дан «n» чейинки топтордогу керектөөчүлөр үчүн бөлүнгөн бардык талап кылынган кирешенин суммасы.

2) Тарифти түзүү.

Тарифти иштеп чыгуунун негизги милдети электр электр энергетикалык ишканаларды талап кылынган киреше менен камсыз кылган тарифтерди белгилөөдө турат.

Тарифтерди иштеп чыгууда ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган «акырындык менен баруучулук» факторун эсепке алат. «Акырындык менен баруучулук» - керектөөчүлөрдү электр энергиясына эсептердин бир кылка эмес өсүшүнөн коргоо үчүн тарифтердин чукул жогорулашын минимумга алып барган жол.

а) Тарифтин түзүлүшү

Эсепке алуу шаймандары бар бардык керектөөчүлөр үчүн тарифтер өлчөнгөн чыгымдардын негизинде белгиленет. Коммерциялык эсепке алуу шаймандары болбогон керектөөчүлөр үчүн тариф конкреттүү керектөөчүгө же керектөөчүлөрдүн тобуна эсептелген электр энергиясынын эсептик бирдигин орточо чыгымынын негизинде белгиленет.

б) Өзүн актоочу тарифтерди эсептөө

Өзүн актоочу тарифтер керектөөчүлөрдүн ар түрдүү топторун электр менен жабдууда продукциянын бирдигине карата чыгымдарды чагылдырат. Актоочу тарифтер төмөнкү формула боюнча эсептелет:

мында:

- T - «i» тобундагы керектөөчүлөр үчүн электр энергиясынын бирдигине тариф;

- ARRi - «i» тобундагы керектөөчүлөр үчүн бөлүнгөн талап кылынган киреше;

- BDi - «i» тобундагы керектөөчүлөр үчүн керектөө көлөмү.

Жогоруда келтирилген формула боюнча тарифти эсептөө өзүнчө алынган электр энергетикалык ишкана же электр энергетикалык кызматтар үчүн аткарылат.

Валюталардын курсун жана инфляциянын деңгээлин жыл сайын түзөтүү расмий маалыматтардын негизинде жүргүзүлөт.

в) Акыркы тариф боюнча чечим

Тарифтер төмөнкү принциптерге ылайык белгиленет:

- Учурдагы саясаттын алкагында тарифтердин жогорулашын чектеген же социалдык коргоонун белгилүү бир механизмдерин талап кылган ченемдик укуктук акттарды сактоо.

- Керектөөчүлөрдүн бир нече категориясына же электр энергетикалык ишканалар үчүн бирдиктүү тарифти түзүүнүн артыкчылыгы.

- Керектөөчүлөрдүн белгилүү бир тобу үчүн аны тейлөөдө тарткан чыгымдарына пропорциялуу тариф белгиленет.

г) Акыркы керектөөчүлөр үчүн электр энергиясына орточо өлчөнгөн тарифтерди эсептөө

Импорттук электр энергиясы келгенде, акыркы керектөөчүлөргө электр энергиясын берүү орточо өлчөнгөн тарифтер боюнча жүргүзүлөт, алар контракт түзүлгөн учурда электр энергиясынын импортунун наркын эске алат. Мында акыркы керектөөчүлөр үчүн электр энергиясына орточо өлчөнгөн тарифтерди эсептөө Кыргыз Республикасынын энергетика системасынын чыгымдарын жана импорттук электр энергияны сатып алууга чыгымдарды кошкон, ата мекендик жана импорттук электр энергиясынын жалпы көлөмүнө бөлүнгөн жалпыланган чыгымдар боюнча жүргүзүлөт.

Орточо өлчөнгөн тарифтерди эсептөө алгоритми:

- биринчи аракет, керектөөчүлөрдүн тиешелүү тобуна ата мекендик электр энергияны берүүнүн көлөмү 1 кВтс ата мекендик электр энергиянын наркына көбөйтүлөт, анын жыйынтыгында ата мекендик электр энергияга төлөө суммасы келип чыгат;

- экинчи аракет, керектөөчүлөрдүн тиешелүү тобуна импорттук электр энергияны берүүнүн көлөмү 1 кВтс импорттук электр энергиянын наркына көбөйтүлөт, анын жыйынтыгында ата мекендик электр энергияга төлөө суммасы келип чыгат;

- үчүнчү аракет, керектөөчүлөрдүн тиешелүү тобуна ата мекендик жана импорттук электр энергияны берүүгө төлөөнүн суммалары кошулат, анын жыйынтыгында электр энергияга төлөөнүн жалпы суммасы келип чыгат;

- төртүнчү аракет, керектөөчүлөрдүн тиешелүү тобуна ата мекендик жана импорттук электр энергияны берүүнүн көлөмү кошулат, анын жыйынтыгында электр энергиянын берүүнүн жалпы көлөмү келип чыгат;

- бешинчи аракет, электр энергияга төлөөнүн жалпы суммасы электр энергиянын жалпы көлөмүнө бөлүнөт жана жыйынтыгында керектөөчүлөрдүн тиешелүү тобуна электр энергиянын орточо өлчөнгөн тарифи келип чыгат.

д) Тартыштыкты бөлүштүрүү

Акыркы керектөөчүлөр үчүн тарифтер өзүн актоочу деңгээлден төмөн белгиленген учурда тартыштык пайда болот:

 

мында:

- Ti -»i» классындагы керектөөчүлөр үчүн электр энергиясынын бирдигине тариф;

- BDi. - «i» классындагы керектөөчүлөр үчүн керектөөнүн жалпы көлөмү;

-  - «i» дан «n» чейинки бардык класстардагы керектөөчүлөрдөн алынган жалпы киреше;

- RR j - «j» электр энергетикалык ишкана үчүн талап кылынган киреше.

ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган божомолдонгон бардык тартыштыкты электр энергетикалык ишканалардын арасында алардын талап кылынган пайдасына пропорциялуу бөлүштүрүү жолун колдонот. Бул жол төмөнкү теңдеме түрүндө берилген:

мында:

- DAj - «j» электр энергетикалык ишканасына бөлүнгөн тартыштыктын бөлүгү;

- D - божомолдонгон тармактык тартыштык;

- RRj- «j» электр энергетикалык ишкана үчүн талап кылынган киреше;

-  – «j» дан «k» чейинки бардык электр энергетикалык ишканалар үчүн тармактык талап кылынган кирешенин суммасы.

Бөлүштүрүлгөн тартыштыктын суммасы электр энергетикалык ишканалар үчүн тарифтерди аныктоодо эске алынат.

е) Электр энергетикалык ишканаларга тарифтерди түзүү

Бардык бөлүштүрүүчү электр энергетикалык ишканалар үчүн жекече тарифтер эсептелет, аларды ар бир электр энергетикалык ишкана электр энергиясын иштеп чыгаруу жана берүү боюнча кызматтарга төлөө үчүн колдонот. Электр энергетикалык ишканалардын тарифи ар бир бөлүштүрүүчү, иштеп чыгаруучу жана берүүчү электр энергетикалык ишканалардын арасында транзакциялар үчүн гана колдонулат. Тармак боюнча божомолдонгон киреше бардык иштеп чыгаруучу, берүүчү жана бөлүштүрүүчү электр энергетикалык ишканалар тартыштыкты түзөтүүлөрдү алуу менен эсептер боюнча талап кылынуучу кирешеге чыга тургандай түрдө бөлүштүрүлөт.

 

Электр энергетикалык ишканалар үчүн жеке тарифтерди эсептөөнүн жол-жобосу

1тап

Акыркы керектөөчүлөр үчүн тарифтерден пландалган кирешени эсептөө:

мында:

- PRj – «j» электр энергетикалык ишканасынын пландалган кирешеси;

- Ti – «i» тобундагы керектөөчүлөр үчүн энергиянын бирдигине тариф;

- BDi - «i» тобундагы керектөөчүлөр үчүн энергияны керектөөнүн жалпы көлөмү.

 - «i» дан «n» чейин бардык топтордогу керектөөчүлөрдөн алынган жалпы пайда.

2-этап

Электр энергетикалык ишкананын талап кылынган таза кирешесин аныктоо:

мында:

- NPRj – «j» электр энергетикалык ишканасынын талап кылынган таза кирешеси;

- PRj- конкреттүү электр энергетикалык ишкананын пландалган кирешеси;

- DAj – конкреттүү электр энергетикалык ишкана үчүн бөлүштүрүлгөн тартыштыктын сумма.

3-этап

Ар бир электр энергетикалык ишкана үчүн пландалган кирешенин калган бөлүгүн аныктоо:

мында:

- RPRj – «j» электр энергетикалык ишканасы үчүн пландалган кирешенин калган бөлүгү;

- NPRj – «j» электр энергетикалык ишканасынын талап кылынган таза кирешеси;

- PRj – «j» электр энергетикалык ишканасынын пландалган кирешеси.

4-этап

Бардык бөлүштүрүүчү электр энергетикалык ишканалар үчүн талап кылынган кирешенин калган бөлүгүн суммалоо:

мында:

- TRPR – бөлүштүрүүчү электр энергетикалык ишканалар үчүн пландалган кирешенин калган бөлүгүнүн суммасы;

- RPRj – «j» электр энергетикалык ишканалары үчүн пландалган кирешенин калган бөлүгү;

-  – «j» - «k» электр энергетикалык ишканалары үчүн пландалган кирешенин калган бөлүгүнүн суммасы.

5-этап

Иштеп чыгаруучу жана берүүчү электр энергетикалык ишканалардын талап кылынган таза кирешесин бөлүштүрүү:

мында:

- NRRAFj – «j» электр энергетикалык ишканасы үчүн талап кылынган таза кирешесин бөлүштүрүүнүн үлүшү;

- RPRj – «j» электр энергетикалык ишканасы үчүн пландалган кирешенин калдыгы;

- TRPR – бөлүштүрүүчү электр энергетикалык ишканалар үчүн пландалган калган кирешенин суммасы.

6-этап

Иштеп чыгаруучу жана берүүчү компаниялардын кызматтарына төлөө үчүн талап кылынган таза кирешенин бөлүгүн ар бир бөлүштүрүүчү электр энергетикалык ишканага бөлүштүрүү:

мында:

-  жана  – иштеп чыгаруучу жана берүүчү компанияга бөлүштүрүлгөн, «j» электр энергетикалык ишканасына таандык талап кылынган таза киреше;

-  жана  – иштеп чыгаруучу жана берүүчү электр энергетикалык ишканалар үчүн талап кылынган таза киреше;

- NRRAFj – «j» электр энергетикалык ишканасы үчүн талап кылынган таза кирешени бөлүштүрүүнүн үлүшү.

7-этап

Ар бир электр энергетикалык ишкананын талап кылынган таза кирешесин ар бир электр энергетикалык ишкана тарабынан иштелип чыккан жана бөлүштүрүүчү тармактарга жеткирилген электр энергиясынын көлөмүнө бөлүү:

 

мында:

-    – электр энергиясын иштеп чыгаруу жана «j» электр энергетикалык ишканасына берүү үчүн компаниянын тарифтери;

-   - иштеп чыгаруучу жана берүүчү электр энергетикалык ишкана үчүн бөлүштүрүлгөн, «j» электр энергетикалык ишканасына таандык талап кылынган таза киреше;

-   – «j» электр энергетикалык ишканасы электр энергиясын иштеп чыгаруу жана берүү көлөмү.

 

6. Отчеттуулук жол-жобосу

28. Электр электр энергетикалык ишканалар тарифтерди ишканага белгилөө процессинин чегинде отчеттордун төмөнкү түрлөрүн жыл сайын берүүгө тийиш:

- Ишкана жөнүндө маалымат;

- Чыгымдарды деталдаштыруу;

- Жыйынтык чыгымдар.

29. Ишкананын жетекчиси жана башкы бухгалтери тарабынан кол коюлган жана ушул юридикалык жактын мөөрү менен күбөлөндүрүлгөн коштоочу кат менен катар бардык түрүнүн бир басылма көчүрмөсү ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга берилет. Берилген маалыматтар жетекчилери жана жооптуу аткаруучулар тарабынан кол коюлууга, ошондой эле ишкананын мөөрү менен күбөлөндүрүлүүгө тийиш. Бардык документтер электрондук форматта да берилет.

30. Ишкана жөнүндө маалымат.

Ишкана керектөөчүлөрдүн иши жана мүнөздөмөлөрү жөнүндө ар түрдүү маалыматтарды берет. Бул отчеттор өзүнө төмөнкүлөрдү камтыйт:

- Техникалык жоготуу;

- Техникалык эмес жоготуу;

- Жеке керектөө;

- Өндүрүштүк электр энергиясы;

- Алынган электр энергиясы;

- Берилген электр энергиясы (жогорку чыңалуу линиялары боюнча);

- Керектөөчүлөрдүн топтору боюнча бөлүнгөн коюлган электр энергиясы;

- Керектөөчүлөрдү топторго бөлүү менен керектөөчүлөрдүн жалпы саны.

Эгер маалыматтар жеткиликсиз болсо, ишкана документтер тапшырылган кезде маалыматтын жоктугу жөнүндө билдирүү берет. Эгер башкасы көрсөтүлбөсө, өлчөө бирдиги болуп кВт/с эсептелет.

Электр энергетикалык ишкана жөнүндө маалыматты көрсөтүлгөн отчет сыноо жылында божомолдорду чагылдыруу менен берилет. Андан башка, мурдагы финансылык жылдагы иштин көрсөткүчтөрүн камтыган өзүнчө толук отчеттор берилет.

31. Чыгымдарды деталдаштыруу.

Жалпылоочу таблицалар статьялар боюнча чыгымдарды деталдаштырууну көрсөтүү менен түзүлөт. Төмөндөгү ар бир категория үчүн өзүнчө таблицаларды берүү каралат:

- Электр энергетикалык ишкананын активдеринин сом менен наркы (акыркы финансы жылынын аягындагы абалы боюнча);

- карызды тейлөө;

- оңдоо жана техникалык тейлөө;

- материалдык чыгымдар;

- эмгек акы төлөө фонду;

- социалдык камсыздандырууга чегеримдер;

- башка чыгымдар;

- салыктар;

- административдик чыгымдар;

- башка чыгымдар.

32. Жыйынтыкталган чыгымдар.

Жыйынтыкталган чыгымдар жөнүндө отчетто тарифтерди белгилөө үчүн талап кылынган кирешенин сунушталган тиешелүү деңгээлин кыскача берилет. Ведомостто талап кылынган киреше чыгымдарды деталдаштыруу менен отчеттор боюнча жыйынтыктын жыйындысы түрүндө берүү керек.

Чыгымдар деталдаштырылган, анын ичинде «Карызды тейлөө» жана «Оңдоо жана техникалык тейлөө» статьялары боюнча отчет ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга жыл сайын берилүүчү техникалык-экономикалык көрөсөткүчтөр – ТЭК түрүндө берилет.

 

7. Тарифтерди кароо жана белгилөө

33. Бардык тиешелүү маалыматтар берилгенден кийин ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган техникалык-экономикалык көрсөткүчтөргө талдоо жүргүзөт жана тиешелүү негиздемелерди берет, анын жыйынтыгы боюнча электр энергиясына тарифтерди белгилөө жөнүндө чечим кабыл алат.

34. Энергетика компаниялары жана акыркы керектөөчүлөр үчүн электр энергиясына тарифтер ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын чечимдери менен Кыргыз Республикасынын «Электр энергетикасы жөнүндө» Мыйзамында белгиленген мөөнөттөрдө белгиленет.

 

8. Ушул Методиканы бузгандыгы үчүн жоопкерчилик

35. Ушул Методиканы бузууларга төмөнкүлөр кирет:

- ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан чыгымдарга жүргүзүлгөн мониторингдин жүрүшүндө белгиленген продукцияга (жумуштарга, кызматтарга) жөнгө салуучу тарифтердин (баалардын) жогорулашы;

- белгиленгендер болсо да, тарифтерге каралбаган үстөктөрдү, кошумча бааларды колдонуу;

- продукциянын (жумуштардын, кызматтардын) наркына иш жүзүндө аткарылбаган же толук эмес көлөмдө аткарылган жумуштарды кошуу;

- тарифтерди (бааларды) чийки заттын, материалдардын жана башка технологиялык өзгөрүүлөрдүн арзандашын эсепке албастан колдонуу;

- продукциянын (жумуштардын, кызматтардын) өздүк наркынын эсебинен эсептелген каражаттарды жана инвестициялар үчүн арналган кирешенин бөлүгүн толук эмес көлөмдө же максаты боюнча эмес пайдалануу;

- продукциянын (жумуштардын, кызматтардын) наркына жогоруда бекитилген ченемдерден (отунду сарптоо, КММ, жоготуулар) жана/же бир катар жыл мурда иш жүзүндө түзүлгөндөрдөн жогору чыгымдарды киргизүү;

- ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан чыгымдарга жүргүзүлгөн мониторингдин жүрүшүндө продукциянын (жумуштардын, кызматтардын) наркын түзүүдө чыгымдардын статьяларын атайын көбөйтүлүшү;

- ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан чыгымдарга жүргүзүлгөн мониторингдин жүрүшүндө белгиленгендей, макулдашууда белгиленген көлөмдөргө салыштырганда продукциянын (жумуштардын, кызматтардын) бирдигине иш жүзүндөгү эмгек акынын орточо салмагынын азайтылышы (көбөйтүлүшү);

- ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга тарифтерди (бааларды) белгилөөгө материалдарды бербөө же ушул Методика менен белгиленген талаптарды бузуу менен берүү;

- ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан белгиленбеген тарифтер боюнча продукцияны (жумуштарды, кызматтарды) сатуу;

- жөнгө салынуучу продукциянын (жумуштардын, кызматтардын) ар бир түрү боюнча чыгымдарды, кирешени жана активдерди өзүнчө эсепке алуунун, ошондой эле ушул Методиканы менен белгиленген эсепке алуунун жаңы статьяларынын жоктугу.

2) Укук колдонуу.

а) Ушул Методиканы бузган учурда мыйзамсыз алынган сумма ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын чечим боюнча республикалык бюджетке которулууга тийиш.

б) Мыйзамсыз алынган кирешени которуу жөнүндө чечим ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын жетекчиси тарабынан кабыл алынат, сумма отуз күндүк мөөнөттө төлөнүүгө тийиш. Аталган сумманы өз убагында которбогон учурда ар бир узартылган күн үчүн 0,5 пайыз туум алынат.

в) Башка контролдоочу органдар тарабынан табылган ушул Методиканы бузуу фактылары жана алар боюнча материалдар ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга чечим кабыл алуу үчүн жөнөтүлөт.

г) Ушул Методиканы бузууну жыйынтыгында мыйзамсыз алынган кирешенин суммасын аныктоо мүмкүн эмес болгон учурда ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын чечими боюнча орточо айлык кирешенин суммасынан 25 пайыз төлөтүп алынат.

д) Тарифтерди (бааларды) белгилөө үчүн ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган материалдарды бербегендиги үчүн тиешелүү эскертүү берет. Эскертүүнүн талаптары аткарылбаган учурда Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык чаралар колдонулат.

е) ОЭКти жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын мыйзамсыз алынган кирешени которуу жөнүндө чечими Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык датталышы мүмкүн.